Muğla’nın Yatağan ilçesine bağlı Eskihisar Mahallesi, tarihin taşlara kazındığı, zamanın ise neredeyse durduğu bir yer. M.Ö. 3. yüzyılda Seleukos Kralı tarafından kurulan Stratonikeia Antik Kenti, adını bir kraliçeden alıyor. Kraliyet entrikaları, aşk hikâyeleri ve mermerden inşa edilmiş görkemli yapılarla bezeli bu kadim şehir, bugün yeniden canlanıyor.
Stratonikeia, antik dünyanın en iyi korunmuş şehir planlarından birine sahip. Tiyatrosu, gymnasionu, meclis binası ve mermer caddeleriyle bir zamanlar Anadolu’nun en önemli merkezlerinden biriydi. Her taşında bir hikâye, her sokağında geçmişin yankısı gizli.
Osmanlı-Rum Mirası Bir Cami: Şaban Ağa
Eskihisar’ın kalbinde yükselen Şaban Ağa Camii, köyün kültürel hafızasının simgesi. Bir dönem kilise olarak inşa edilen yapı, Cumhuriyet sonrasında hayırsever bir köylü tarafından camiye dönüştürüldü. Zamanla harap olsa da, son yıllarda yapılan restorasyon çalışmalarıyla yeniden hayat buldu.
Taş kemerli tavanı, sade iç mekânı ve altından geçen su kanalıyla bu yapı, Eskihisar halkının direncini temsil ediyor.
Kayalara Kazınmış Bir Aşk: Stratonikeia Efsanesi
Stratonikeia’nın kuruluşu bir aşk hikâyesine dayanıyor. Kral Seleukos’un oğlu II. Antiochos’un, üvey annesi Stratonike’ye duyduğu yasak aşk uğruna bu şehri kurduğu anlatılır. Bu hikâye, yalnızca bir söylence değil; kentin mimarisine, ruhuna ve taşlarına işlenmiş bir izdir.
Roma döneminde ihtişamının doruğuna çıkan kent, Bizans döneminde dini bir merkez haline gelirken, Türklerle birlikte yeniden yerleşim alanı olarak şekillendi.
Depremler, Göçler ve Direnç
Eskihisar’ın tarihi yalnızca zaferlerle değil, zorluklarla da dolu. 1957 depremiyle büyük zarar gören köy, kömür rezervi nedeniyle birkaç kez taşındı. Ancak her göç, tarihine sahip çıkan bir halkın hikâyesiyle devam etti.
Antik kentin altındaki kömür çıkarılmadı; tarih, doğa ve insan uyum içinde yaşamayı sürdürdü. Bugün köyün sokaklarında yürürken hem geçmişin ayak izlerini hem de doğanın dinginliğini hissediyorsunuz.
Taş Konaklar, Mermer Kapılar, Yaşayan Miras
Eskihisar’ın sivil mimarisi, Anadolu’da ender rastlanan bir estetik zenginlik sunuyor. Taş konaklar, lotus motifli mermer süslemeler, ahşap kemerli kapılar... Bu yapılar yalnızca ailelerin değil, bir kültürün zamana direnen mirası.
Köy meydanında kahvehaneler, eski berber dükkânları, pazaryerleri hâlâ aynı canlılığı koruyor. Burada geçmiş bir anı değil, yaşayan bir gerçeklik.
Bir Kültür Parkına Dönüşüyor
2000’li yıllardan bu yana sürdürülen kazı ve koruma çalışmaları, Eskihisar’ı yalnızca bir arkeolojik alan olmaktan çıkarıp bir “kültür parkı” haline getiriyor.
Amaç, ziyaretçilere yalnızca taş duvarlar değil, binlerce yıllık bir yaşam kültürü sunmak. Yerel halkın rehberliğinde yapılan yürüyüşler, köy kahvesinde içilen bir çay bile tarihsel bir deneyime dönüşüyor.
Kaybolan Zamanın İzinde
Eskihisar, artık yalnızca bir köy değil; geçmişle bugünü, taşla insanı, doğayla tarihi birleştiren bir hafıza mekânı.
Burada zaman durmuş değil, sadece yavaşlamış. Her adımda tarihin sesi, her köşede bir hikâye duyuluyor. Stratonikeia yeniden nefes alıyor — bu kez, geçmişin gölgesinde değil, geleceğin ışığında.
İzmir'den Muğla Yatağan Eskihisar'a Nasıl Gidilir?
Muğla'nın Yatağan ilçesine bağlı Eskihisar (veya Eski Hisar), Stratonikeia Antik Kenti'nin bulunduğu tarihi bir köy. İzmir merkezden (örneğin Üçkuyular veya Basmane) buraya gitmek yaklaşık 180-200 km mesafede ve yol durumu normalde 2,5-3 saat sürüyor. Ana güzergah, Ege Otoyolu (O-31) üzerinden Aydın ve Çine'yi geçerek Yatağan'a ulaşıyor.
