Borsa İstanbul’un açıklamasına göre, sermaye piyasası araçlarının açığa satış işlemlerinde son işlem fiyatına göre bir üst seviyeden emir girilmesi gerekecek. Ancak, eğer ilgili hisse senedinin son işlem fiyatı, bir önceki fiyatın üzerinde gerçekleşmişse, açığa satış işlemi bu fiyat seviyesinden de yapılabilecek. Açıklamada ayrıca, yatırımcıların ve yatırım kuruluşlarının gün içi alım satım işlemlerinde gerekli özeni göstermesi gerektiği vurgulandı.
Borsa İstanbul’un Açıklaması: Yukarı Adım Kuralı Uygulanacak!
Borsa İstanbul tarafından yapılan açıklamanın tam metni şu şekilde:
"Bilindiği üzere, Sermaye Piyasası Kurulu’nun 05/12/2024 tarih ve 62/1863 sayılı kararı uyarınca BIST 50 Endeksi'nde yer alan paylarda açığa satış işlemi yapılabilmektedir. Söz konusu paylarda 27/02/2025 tarihli seansta bir gün boyunca geçerli olmak üzere açığa satış işlemlerinde yukarı adım kuralının (up-tick rule) uygulanması kararlaştırılmıştır.
Buna göre; açığa satış işlemi yapılabilen paylarda açığa satış işlemi, açığa satışa konu olacak sermaye piyasası aracının en son gerçekleşen işlem fiyatından daha yüksek bir fiyat üzerinden gerçekleştirilebilecektir. Ancak, açığa satışa konu olan sermaye piyasası aracının en son gerçekleşen fiyatının bir önceki fiyattan daha yüksek olması hâlinde açığa satış işlemi en son gerçekleşen fiyat düzeyinden de yapılabilecektir.
Gün içinde sahip olunmadan yapılan ve daha sonra aynı gün içinde yapılan alımlarla kapatılan satışlar da açığa satış kapsamında olduğundan, yatırımcılarımız ve yatırım kuruluşlarımız tarafından bu nitelikteki satışlara ilişkin emirlerin de açığa satış seçeneği işaretlenmek suretiyle iletilmesi hususunda gerekli dikkat ve özenin gösterilmesi önem arz etmektedir."
"Kamuoyuna saygıyla duyurulur."
Açığa Satış İşlemi Nedir ve Yukarı Adım Kuralı Neyi Kapsıyor?
Açığa satış, yatırımcıların sahip olmadıkları bir hisse senedini ödünç alarak satış yapmalarına dayalı bir işlem türüdür. Amaç, hisse senedinin fiyatı düştüğünde daha düşük fiyattan geri alarak aradaki farktan kar elde etmek şeklinde özetlenebilir. Ancak bu tür işlemler, piyasalarda dalgalanmalara neden olabileceği için Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Borsa İstanbul gibi düzenleyici kurumlar tarafından çeşitli kısıtlamalara tabi tutulmaktadır.
Borsa İstanbul’un duyurusunda belirtilen "yukarı adım kuralı" (up-tick rule), açığa satış işlemi gerçekleştirilecek hissenin fiyatının en son işlem fiyatından daha düşük olmaması gerektiğini ifade eder. Yani bir yatırımcı, açığa satış işlemi yapmak istediğinde, o hissenin en son gerçekleşen işlem fiyatından daha yüksek bir fiyattan emir vermek zorundadır. Bu uygulama, piyasalardaki sert düşüşleri önlemek ve spekülatif hareketleri sınırlamak amacıyla getirilen bir tedbirdir.
Yatırımcılar Açığa Satış Kurallarına Uymak Zorunda!
Borsa İstanbul’un açıklamasında özellikle yatırımcıların ve yatırım kuruluşlarının bu düzenlemelere dikkat etmesi gerektiği vurgulandı. Gün içerisinde yapılan "day-trade" (gün içi alım satım) işlemlerinde bile, açığa satış seçeneğinin doğru şekilde işaretlenmesi gerektiği belirtilerek, bu kurala uyulmamasının ciddi yaptırımlara neden olabileceği ifade edildi.
Borsa İstanbul’un aldığı bu karar, piyasalarda spekülatif hareketleri sınırlamak ve hisse senetlerinin aşırı değer kaybetmesini engellemek adına önemli bir adım olarak görülüyor. Açığa satış işlemlerine getirilen bu tür düzenlemeler, yatırımcıların daha bilinçli hareket etmesini sağlarken, piyasaların daha istikrarlı bir şekilde işlemesine katkıda bulunuyor.
Açığa satış nedir ve nasıl yapılır?
Açığa satış, yatırımcıların sahip olmadıkları bir hisse senedini ödünç alarak satması ve fiyat düştüğünde geri alarak kazanç elde etmesi işlemidir. Bu işlem, genellikle düşüş beklentisi olan hisselerde kullanılır ve yatırımcılar fiyat düşüşlerinden kar elde etmeyi amaçlar.
Borsa İstanbul’da açığa satış her hisse senedi için geçerli mi?
Hayır. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Borsa İstanbul tarafından belirlenen BIST 50 endeksinde yer alan hisse senetleri için açığa satış izni bulunmaktadır. Diğer hisseler için açığa satış işlemleri genellikle yasaklıdır veya ek kurallara tabidir.
Yukarı adım kuralı neden uygulanıyor?
Yukarı adım kuralı, piyasaların aşırı spekülatif hareketlere maruz kalmasını önlemek amacıyla uygulanan bir tedbirdir. Bu kural sayesinde, açığa satış yapan yatırımcıların hisse fiyatlarını aşağı çekmesi önlenir ve piyasa istikrarı korunur.
