Bazı anlar vardır; siyasi tartışmaların önüne insanlık sınavı geçer.

O anlarda kimin hangi partiden olduğuna bakmazsınız. Kimin haksızlığa uğradığına, kimin onurunun hedef alındığına bakarsınız. Çünkü insanın duruşunu belirleyen, yalnızca kendi mahallesinde söyledikleri değildir. Karşı mahallede bir haksızlık yaşandığında gösterdiği cesarettir.

Bugün söyleyeceklerim tam da böyle bir duruşun gereğidir.

AKP İzmir Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı’yı memleketi, kadın kimliği ve midyecilik üzerinden hedef alan sözler karşısında susmak, benim savunduğum değerlere sığmaz. Siyasi görüşlerimiz farklı olabilir. Türkiye’ye, ekonomiye, belediyeciliğe, kamu yönetimine farklı pencerelerden bakabiliriz. Ancak bu farklılıklar, bir kadına yöneltilen küçümseyici sözleri görmezden gelmemin gerekçesi olamaz.

Ceyda Hanım, sizin onurunuzu savunmak için sizinle aynı görüşte olmam gerekmiyor. İnsan onuruna inanıyor olmam yeterlidir.

Prof. Dr. Adnan Yüksel Gürüz’ün kullandığı “Mardinli kadının Çeşme sevdası. Bunlardan sadece midyeci olur” sözleri, bir siyasi eleştirinin sınırlarını aşmıştır. Bu cümlede bir kadının sözü küçümsenmiş, Mardinli kimliği hedef alınmış, ekmeğini çalışarak kazanan insanların mesleği aşağılamanın aracı yapılmıştır.

Oysa bir kadının memleketine duyduğu bağlılık da yaşadığı şehre ilişkin iddiası da saygıyı hak eder.

Mardin’den İzmir’e uzanan bir aidiyet, insanın sözünü eksiltmez; ona başka hayatları anlama imkânı verir. Bir kadının Çeşme hakkında düşünmesi, proje savunması, tartışmaya katılması kimsenin iznine bağlı değildir. Katılırsınız, karşı çıkarsınız, eleştirirsiniz. Fakat onun orada bulunma ve söz söyleme hakkını küçümseyemezsiniz.

Ceyda Bölünmez Çankırı, kimsenin kendisine lütfettiği bir yerde durmuyor. Seçilmiş bir milletvekili olarak sözünü söylüyor.

Demokrasinin gereği, o söze gerektiğinde en güçlü itirazı yapabilmektir. Aynı demokrasinin gereği, o sözün sahibine kimliği üzerinden saldırıldığında karşısında durabilmektir.

Burada bir başka incinmişlik daha var: Emek.

“Midyeci olur” ifadesini küçümseme amacıyla kullananlara sormak gerekiyor: Midyeci olmak neden aşağılanacak bir şey olsun?

O tezgâhta bir babanın sorumluluğu vardır. Bir annenin geçim mücadelesi vardır. Okula giden çocuğun harçlığı, evin kirası, mutfağın masrafı vardır. Saatlerce ayakta durmanın yorgunluğu, soğuğa ve sıcağa rağmen eve ekmek götürmenin çabası vardır.

Sizin bir cümlede küçümsediğiniz meslek, bir ailenin ayakta kalma sebebidir.

Midye satmak insanın başını eğmez. Alın terini küçümsemek, sözün sahibini utandırmalıdır.

Emek mücadelesinin içinden gelen biri olarak bu dili kabul etmiyorum. Emeğe saygıyı yalnızca kürsülerde hatırlayanlardan olamayız. Bir işçinin, esnafın ya da memurun onuru, siyasi tartışmalarda harcanabilecek kadar ucuz değildir.

Üstelik akademik unvan, bu sorumluluğu hafifletmez. Daha da büyütür.

Bilgi, insanları anlamaya yardımcı olduğunda kıymetlidir. Üniversite, önyargıların sorgulandığı yer olmalıdır. Bir bilim insanının kullandığı dilin, insanları memleketlerine ve mesleklerine göre sınıflandırması bu nedenle ayrıca düşündürücüdür.

Gürüz’ün sonrasında özür dilemesini de görmezden gelmiyorum. Hatanın kabul edilmesi değerlidir. Ancak özür, incitilen insanların neden incindiğini anlamakla tamamlanır. Aynı küçümseyici bakışın başka bir tartışmada yeniden ortaya çıkmamasıyla anlam kazanır.

Benim üzerinde durduğum mesele, günlük bir siyasi polemiğin çok ötesindedir.

Kadınların siyasette daha fazla yer almasını istiyorsak, yalnızca bizimle aynı düşüncedeki kadınları savunamayız. Yurttaşların eşitliğine inanıyorsak, memleket üzerinden yapılan aşağılamaya karşı seçici davranamayız. Emeğin yüceliğinden söz ediyorsak, bir mesleğin hakaret yerine kullanılmasına sessiz kalamayız.

İlke dediğiniz şey, siyasi rakibiniz söz konusu olduğunda da ayakta kalıyorsa ilkedir.

Bugün Ceyda Bölünmez Çankırı’ya yöneltilen bu sözleri reddederken kendi düşüncelerimden vazgeçmiyorum. Tam tersine, eşitlik, emek ve insan onuru konusunda söylediklerimin arkasında duruyorum.

Bir kadına yapılan haksızlığı görmek için görüş değiştirmek gerekmez. Vicdanı parti kapısında bırakmamak gerekir.

Sayın Ceyda Bölünmez Çankırı;

Sizinle aynı fikirde olmadığım konularda eleştirimi yine açıkça yaparım. Savunduğunuz bir projeye karşı çıkmam gerekiyorsa çıkarım. Ancak kadınlığınızın, memleketinizin ve kişiliğinizin küçümseyici bir dilin hedefi olmasına da aynı açıklıkla itiraz ederim.

Çünkü siyasi rekabet, insanların birbirinin haysiyetini çiğnediği bir alan olamaz.

Bir kadının başını eğmesini bekleyen her küçümseyici sözün karşısında, onun başı dik durma hakkını savunmak gerekir. Siyasette kadınların varlığını güçlendirecek olan da yalnızca alkışlar değil, böylesi anlarda gösterilen tutarlı dayanışmadır.

Bu ülkenin buna ihtiyacı var.

Birbirini dinleyebilen, sertçe tartışabilen, fakat haksızlık karşısında aynı cümlede buluşabilen insanlara ihtiyacı var. Farklı düşüncelerden korkmadan, farklı kimlikleri aşağılamadan, birbirinin emeğine ve onuruna saygı göstererek siyaset yapabilenlere ihtiyacı var.

İzmir’e yakışan da budur. Bu kentin geleceğini konuşurken insanları doğdukları şehre göre ayırmak, ortak yaşamımıza zarar verir. Mardinli bir kadının İzmir için söyleyecek sözü elbette olacaktır. Tıpkı bu şehirde alın teri döken her yurttaşın olduğu gibi. Kimsenin aidiyetini sınamaya, sevgisini sorgulamaya, söz hakkına sınır çizmeye hakkımız yoktur. Ceyda Hanım’ın da bu tartışmada kendisini açıklamak zorunda bırakıldığı kimliği değil, ortaya koyduğu görüşler konuşulmalıdır. Saygılı bir tartışma bunu gerektirir.

Ceyda Hanım, size yöneltilen bu küçümseyici sözler sizin değerinizi belirleyemez. Sözünüzü söyleme hakkınız, siyasi mücadeleniz ve insan olarak taşıdığınız onur, başkalarının önyargılarından büyüktür.

Siyasi görüşümüz farklı olabilir; haksızlık karşısındaki yerimiz yan yana olabilir.

Çünkü insan onurunun görüşü olmaz. Bir kadının başı dik durma hakkı da hiçbir siyasi hesabın gölgesinde bırakılamaz!