Son Mühür- Danıştay 13. Dairesi, “Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşlarının Faaliyet Esasları ile Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Kuruluşu Hakkında Yönetmelik”in bazı maddelerine ilişkin iptal davası kapsamında, dayanak kanun hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğu kanaatine vardı. Daire, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’un 15 Şubat 1954 tarihli ve 6258 sayılı kanunla değiştirilen 1. maddesinin iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
Teşebbüs özgürlüğüyle yakından ilgili
AYM’nin gerekçesinde, iptali istenen hükümle Cumhurbaşkanına; döviz, banknot, hisse senetleri, tahviller ve kıymetli madenlerin ihracı, ithali ve alım satımı konusunda karar alma yetkisi verildiği belirtildi.
Mahkeme, bu düzenlemenin mülkiyet hakkı, sözleşme özgürlüğü ve teşebbüs özgürlüğü ile doğrudan bağlantılı olduğunu vurguladı:
“Kural, kişilerin malvarlığı değerleriyle ilgili borçlandırıcı ve tasarruf işlemleri ya da ticari faaliyetleri üzerinde Cumhurbaşkanına düzenleme ve sınırlama yetkisi tanımaktadır.”
Temel haklar ancak kanunla sınırlandırılabilir
Gerekçede, Anayasa’nın 13. maddesine atıf yapılarak, temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlandırılabileceği hatırlatıldı. Bu çerçevede, Cumhurbaşkanına tanınan düzenleme yetkisinin kanunla belirlenmesi gereken bir alana girdiği ifade edildi.
Geniş yetki verilmiş, çerçeve belirlenmemiş
AYM, Cumhurbaşkanına verilen yetkinin ekonomik faaliyetlerin geniş bir bölümünü doğrudan etkilediğini, ancak bu yetkinin nasıl kullanılacağına dair yasal sınırların çizilmediğini belirtti:
“Kanun, yalnızca Türk parasının kıymetinin korunması amacını belirtmekte, bu yetkinin sınırlarını belirleyen somut ilkeleri ortaya koymamaktadır. Bu durum, Cumhurbaşkanına çok geniş bir düzenleme alanı bırakmaktadır.”
Yasama yetkisinin devredilmezliğine aykırı
Mahkeme, bu yetkinin Anayasa’nın 7. maddesinde yer alan “yasama yetkisinin devredilmezliği” ilkesine aykırı olduğuna hükmetti.
“Döviz, menkul kıymetler ve kıymetli madenlerin alım satımına ilişkin temel ilkeler kanunda belirlenmeden Cumhurbaşkanına düzenleme yetkisi verilmesi, yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesiyle bağdaşmamaktadır.”
9 ay sonra yürürlüğe girecek
Anayasa Mahkemesi, iptal kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti.
