Bir kullanıcı hayatını kaybettiğinde geride bıraktığı sosyal medya hesplarının ne olacağı, 2026 yılında giderek büyüyen bir tartışma haline geldi. Sosyal medya platformlarının hesapları otomatik olarak silmemesi, dijital miras konusunu hem hukuki hem de etik açıdan önemli bir başlık haline getirdi. Kontrol mekanizması önceden belirlenmediğinde hesapların yönetiminin başkalarına geçebilmesi mümkün oluyor.
Ölen bir kişinin mesajlarının okunup okunamayacağı ya da fotoğraflarının paylaşılmasının mümkün olup olmadığı soruları ise özellikle yakınları endişelendiriyor. Platformlar bu konuda belirli kurallar sunsa da herkesin bildiği ortak bir sistem bulunmuyor.
Dijital miras artık fiziksel miras kadar karmaşık
Yaklaşık on yıl önce bir yakını kaybeden kişiler daha çok banka hesapları ve tapularla ilgilenirken, günümüzde dijital verilerin yönetimi en az fiziksel miras kadar zor bir sürece dönüştü. Önlem alınmazsa binlerce fotoğraf, kişisel yazışma ve dijital kazanç internet ortamında kontrolsüz şekilde kalabiliyor.
Bu durum, dijital vasiyet hazırlamanın önemini artırdı. Uzmanlara göre açık talimatlar verilmediğinde hem aileler hem de mirasçılar beklenmedik sürprizlerle karşılaşabiliyor.
Teknoloji devlerinin ölüm sonrası politikaları
Büyük teknoloji şirketleri, kullanıcıların vefatı durumunda uygulanacak sistemleri son yıllarda netleştirdi. Meta çatısı altındaki Facebook ve Instagram’da kullanıcılar “Hesap Varisi” belirleyebiliyor. Bu kişi profili anısına moduna alabiliyor veya son bir mesaj paylaşabiliyor ancak özel yazışmalara erişemiyor.
Apple ise “Dijital Varis” özelliğiyle iCloud fotoğrafları ve notlara erişim izni tanıyor. Ancak bu yetkinin hayattayken aktif edilmesi gerekiyor. Aksi durumda aile üyeleri mahkeme kararı alsa bile verilere ulaşmakta zorlanabiliyor.
Google tarafında ise “Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi” sistemi bulunuyor. Kullanıcı belirli bir süre hesabına giriş yapmadığında verilerin kime gönderileceğini veya hesabın ne zaman silineceğini önceden seçebiliyor.
Türkiye’de hukuki süreç hız kazanıyor
Türkiye’de miras hukuku da dijitalleşmeyle birlikte değişmeye başladı. 2025 ve 2026 yıllarında alınan emsal kararlarla reklam geliri olan YouTube kanalları, yüksek takipçili Instagram hesapları ve oyun karakterleri ekonomik değer olarak kabul edildi. Böylece mirasçıların bu hesaplar üzerinde hak iddia edebileceği ve vergi yükümlülüğü doğabileceği ifade edildi.
Etik tartışmalar büyüyor
Hukukçular, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla mülkiyet hakları arasındaki sınırın hâlâ tartışıldığını belirtiyor. Bir kullanıcının özel mesajlarının okunması ya da silinmesi gibi konular net bir çerçeveye oturmuş değil. Bu nedenle vasiyetlerde “Özel yazışmalarım silinsin, fotoğraflarım aileme kalsın” gibi net talimatların verilmesi öneriliyor.
Dijital miras danışmanlığı yükselişte
2026 itibarıyla dijital miras danışmanları ve veri temizliği hizmeti veren şirketler, modern vasiyetname süreçlerinin bir parçası haline geldi. Uzmanlar, dijital hesapların geleceğini belirlemek için erken adım atmanın hem aile içi anlaşmazlıkları azaltacağını hem de verilerin kisiye ait istekler doğrultusunda korunacağını vurguluyor.
