5.Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi’nde görev alan İstanbul Üniversitesi doktora öğrencisi Güldehan Deryal, küresel iklim değişikliğinin zorunlu kıldığı habitat değişikliklerinin Arktik bölgesinde hayvan türleri üzerinde yarattığı etkileri gözlemlediklerini belirtti. Deryal, artık yaşayamadıkları sulardan göç eden canlıların yeni yaşam alanları aradığını vurgulayarak, “Sei balinalarını görmeyi biz de beklemiyorduk. Ancak buzulların ne derece eridiğini ve fiyortlarda ne sıklıkla koptuğunu çok net gözlemledik. Bu durum, hayvan türlerinin yeni habitatlara yönelmesinin önemli bir göstergesi” dedi.
Üç projeyle katılım
İstanbul Üniversitesi Kutup Araştırmaları Grubu olarak sefere üç projeyle katıldıklarını ifade eden Deryal, projelerin sırasıyla fitoplanktonların toksin üretim süreçleri, artan turizmle birlikte gemi boyar maddelerinin su yüzeyindeki yoğunluğunun takibi ve mikroplastiklerin pasif örnekleyici olarak kullanılması üzerine olduğunu açıkladı.
Son 30 yılda plastik tüketiminin artmasıyla birlikte mikroplastik, makroplastik ve nanoplastiğin tüm denizlerde bulunduğunu belirten Deryal, “Arktik gibi operasyonel açıdan zor bölgelerde mikroplastikleri pasif örnekleyici olarak kullanmak, Türkiye ekibi adına uluslararası literatüre önemli bir katkı olacak” dedi.
Mikroplastikler, kirliliğin taşıyıcısı
Deryal, mikroplastiklerin yalnızca kirlilik olarak değil, aynı zamanda kirletici taşıyıcı bir vektör olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı: “Mikroplastikler, hiç ait olmadıkları bölgelerden kirleticileri alıp farklı ekosistemlere taşıyabiliyor. Bu da canlı yaşamını tehdit eden büyük bir risk. Biz ise bu özelliği faydamıza kullanmayı hedefliyoruz.”
Buzulların erimesi ekosistemi tehdit ediyor
Seferin bilimden sorumlu lider yardımcısı Doç. Dr. Erhan Arslan ise deniz buzlarının erimesinin deniz ekosistemine doğrudan etki ettiğini ifade etti. Arslan, farklı derinliklerden yapılan ölçümlerle mikroplastik ve eDNA analizlerinin ilerleyen dönemde uluslararası makalelerde yayımlanacağını belirtti.
Karadeniz Teknik Üniversitesinden Doç. Dr. Rafet Çağrı Öztürk ise eDNA yöntemini kullanarak deniz memelilerinin varlığını tespit etmeye yönelik proje yürüttüklerini aktardı. Öztürk, plankton dağılımı ve mikroplastik kirliliğinin mekânsal ilişkisini incelediklerini belirterek, “Mikroplastiklerin dünyanın en ücra köşelerinde bile bulunuyor olması, Arktik’te plastik varlığını görmek açısından oldukça üzücü” ifadelerini kullandı.
