Ticaret Bakanlığı, otomotiv sektöründeki rekabetçi yapıyı korumak ve vatandaşların mağduriyetlerini kalıcı olarak gidermek amacıyla "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı"nı tamamladı. Sektör paydaşlarının değerlendirmesine açılan bu tarihi düzenleme, kiralama süreçlerine kurumsal bir kimlik kazandırırken, korsan faaliyetlerin de önüne geçmeyi hedefliyor.
Kiralama işletmelerine "Yetki belgesi" zorunluluğu geliyor
Yeni dönemde ticari amaçla araç kiralama faaliyeti yürüten her işletme için yetki belgesi alma zorunluluğu getiriliyor. Bu belgeye sahip olabilmek için işletmelerin vergi mükellefiyeti, meslek odası kaydı ve iş yerinin sadece bu işe tahsis edilmiş olması gibi katı kriterler aranacak. Ayrıca, sektörde profesyonelleşmeyi artırmak amacıyla kiralama sorumlularının belirli bir eğitim düzeyinde olması ve mesleki yeterlilik sertifikasına sahip olması şart koşulacak. Tüm bu süreçlerin takibi, Bakanlık tarafından kurulacak olan "Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi" üzerinden dijital ortamda gerçekleştirilecek.
Araç parkında "5 Yaş ve 100 bin kilometre" sınırı
Tüketici güvenliğini en üst seviyeye taşımayı hedefleyen taslak, kiralanacak araçların teknik özelliklerine de standart getiriyor. Klasik otomobiller dışındaki araçlar için 5 yaş veya 100 bin kilometre sınırı uygulanacak; bu kriterleri karşılamayan taşıtlar kiralama filosunda yer alamayacak. Ayrıca çevreci bir dönüşümü teşvik etmek adına, büyükşehirlerdeki işletmelerin filolarında hibrit veya elektrikli araç bulundurma zorunluluğu olacak. Bu adımın bir parçası olarak, yerli üretimi desteklemek amacıyla filodaki çevreci araçlardan en az birinin Türkiye'de üretilmiş olması gerekecek.
Depozito çilesi son buluyor: 7 gün içinde iade şartı
Vatandaşların en çok şikayet ettiği konuların başında gelen depozito ödemeleri, artık yasal bir çerçeveye oturtuluyor. Yeni düzenlemeye göre alınacak depozito tutarları kira süresine göre sınırlandırılacak ve araç iade edildikten sonra en geç 7 gün içinde tüketiciye geri ödenecek. Olağan kullanım kaynaklı yıpranmalar için depozitodan kesinti yapılması yasaklanırken, ön ödemeli rezervasyonlarda tüketicilere 24 saat öncesine kadar hiçbir kesinti olmadan iptal hakkı tanınacak. Bu sayede, keyfi kesintilerin ve iade süreçlerindeki gecikmelerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Kış lastiği ve bakım ihmallerine geçit yok
Yol güvenliği konusundaki tavizsiz tutum, yönetmelik taslağının teknik detaylarında da kendini gösteriyor. Periyodik bakımı aksatılmış araçların trafiğe çıkışı engellenirken, kış aylarında talep edilmesi durumunda kış lastiği sağlanması işletmeler için bir yükümlülük haline getirilecek. Ayrıca kasko ve sigorta gibi temel güvenceler doğrudan kira bedeline dahil edilecek; bu hizmetler için ek ücret talep edilemeyecek. Tüketicilerin herhangi bir hasar veya arıza anında işletmeye kesintisiz ulaşabilmesi için erişilebilir bir iletişim altyapısının kurulması da zorunlu olacak.
HGS, navigasyon ve bebek koltuğu ücretsiz olacak
Düzenleme ile birlikte kiralama hizmeti kapsamındaki pek çok ek donanım ücretsiz hale getiriliyor. Kiracının talep etmesi durumunda bebek koltuğu, navigasyon cihazı ve HGS gibi sistemlerin işletme tarafından bedelsiz sağlanması gerekecek. Ayrıca, taraflar arasında mutabakat sağlanmadıkça mahkeme kararı olmadan "değer kaybı" adı altında ödeme talep edilemeyecek. İlan platformları da yetki belgesi olmayan işletmelerin ilanlarını yayımlayamayacak. Sektörün bu yeni ve disiplinli yapıya uyum sağlayabilmesi için mevcut işletmelere 1 Ocak 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanınacak.
