Son Mühür- Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi’nde yürütülen restorasyon çalışmaları, Mimar Sinan’ın başyapıtı olarak bilinen yapının ana kubbesindeki hat işlerine yönelik öneriler nedeniyle tartışma konusu oldu. UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan camide, 16. yüzyılda yapılmış özgün hat işlerinin değiştirilmesi planlanıyor.
Ana kubbe renkleri değiştirilecek
Restorasyon kapsamında, kubbedeki taş, mermer ve çiniler üzerine işlenmiş hat yazılarının kaldırılması ve yerine siyah-beyaz bir işlem uygulanması öngörülüyor. Mavi tonlarının hakim olduğu orijinal yazılar yerine modern bir renk düzeni getirilmesi planlanıyor.
Allah’ın isimlerinin silinme riski
Tartışmalar yalnızca renk değişikliği ile sınırlı değil. Kubbedeki 8 madalyon üzerindeki Allah’ın isimlerinin silinmesi ve yerine günümüz estetiğine uygun yeni bir yazı düzeninin uygulanması da gündemde. Tarihçi İlber Ortaylı, sosyal medyada yaptığı paylaşımda bu duruma tepki göstererek, “Edirne Selimiye Camii’nde yapılacak restorasyon ihya mı yoksa imha mı?” sorusunu gündeme taşıdı.
İlber Ortaylı’dan sert uyarı
Ortaylı, kültürel mirasın korunmasının “aslını bozmadan onarmak” ilkesine bağlı kalınarak sağlanabileceğini vurguladı. “Aslı bozulacak restorasyon, eserlerin imhası anlamına gelir” diyen Ortaylı, yetkililere çağrıda bulunarak alınan kararın iptal edilmesini istedi. Ayrıca restorasyon sürecindeki zevk ve estetik farklarının da açık şekilde görüldüğünü belirtti.
Referandum önerisi
Ortaylı, restorasyon kararlarının toplumsal katılımla alınması gerektiğini savunarak, “Varşova’nın yeniden inşasında her gün referandum yapılıyordu, biz neden sessiz kalıyoruz?” ifadelerini kullandı.
Hattat Hasan Çelebi’nin eseri tehlikede
Selimiye Camii’nin kubbesindeki hatlar, 16. yüzyıl hattatı Ahmed Şemseddin Karahisari’nin öğrencisi Hasan Çelebi tarafından yapılmıştı. Tarihçi ve sanat uzmanları, bu özgün eserlerin korunması gerektiğini belirtiyor. Yeni öneriye göre bu yazıların yerini siyah-beyaz yeni bir kubbe alacak.
Koruma önerileri
Ortaylı, restorasyon sürecinde şu önlemlerin alınmasını önerdi:
Kubbedeki Karahisari ekolündeki özgün yazılar korunmalı.
Tarihi mirasta günümüz hattatlarının imzasına yer verilmemeli.
Restorasyon bilim kurullarında alanında uzman hattatlar ve akademisyenler yer almalı.
Tepkiler ve uyarılar
Zafer Partisi Genel Başkan Yardımcısı Fatih Eryılmaz da restorasyon önerisine edebi bir tepki verdi. Edirne Kent Kültürü ve Bilincini Geliştirme Merkezi Derneği’nin sitesinde ise önerinin bir grup hattat, nakkaş ve mimar tarafından yapıldığı belirtiliyor. Proje, üç kez reddedildikten sonra 29 Temmuz 2025’te Edirne Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylandı.
Selimiye Alan Başkanlığı görevini yürütmüş Şehir Plancısı Namık Kemal Döleneken, karara karşı çıkarak, “Bu şekilde devam ederse bir gün Selimiye artık dünya mirası listesinde yer almayabilir” uyarısında bulundu.
