Son Mühür- Vergi dairelerinden gelen ''İzaha davet'' yazısı nedeniyle kafa karışıklığı yaşayan binlerce mükellefe aradıkları destek Balıkesir Vergi Mahkemesi Başkanı Volkan Erdoğdu'dan geldi.
''Son dönemde vergi daireleri tarafından, şüpheli görülen mali işlemler nedeniyle birçok kişiye “izaha davet” yazısı gönderildiği görülüyor. Bu yazılarla karşılaşanların en çok sorduğu soruların başında ise, bu sürecin hukuki niteliği ve dava yolunun ne zaman açılacağı geliyor'' hatırlatmasında bulunan Volkan Erdoğdu,
''Vergi Usul Kanunu’nun 370. maddesi kapsamında gönderilen izaha davet yazısı, teknik anlamda bir ön tespit ve uyarı mekanizmasıdır.
İdare, elindeki veriler doğrultusunda bir uyumsuzluk şüphesi olduğunu bildirir ve doğrudan vergi tarhiyatı yapıp ceza kesmek yerine mükellefe açıklama yapma imkanı tanır. Bu yönüyle izaha davet, uyuşmazlıkların yargıya taşınmadan idari aşamada çözülmesini amaçlayan bir araçtır.
Hukuki niteliği bakımından izaha davet yazısı, kesin ve yürütülebilir bir idari işlem sayılmaz. Bu yazı tek başına vergi borcu doğurmaz, tahakkuk yaratmaz ve cebri icra sonucunu doğurmaz. Bu nedenle yargı içtihatlarına göre, doğrudan dava konusu edilmesi mümkün değildir'' hatırlatmasında bulundu.
Volkan Erdoğdu'nun izlenmesi gereken yol haritası hakkındaki açıklaması şöyle...
Dava açma hakkı...
Bu yazılara doğrudan dava açıldığında kesin ve yürütülebilir icrai bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi büyük bir olasıdır. Dava açma hakkı ancak vergi veya ceza ihbarnamesi gibi icrai bir işlem tesis edildiğinde ve tebliğ edildiğinde doğar.
Mükellefin önünde üç seçenek...
İzaha davet yazısı tebliğ edildiğinde mükellefin önünde temel olarak üç seçenek bulunur:
• İzah yapmak: Tebliğden itibaren 30 gün içinde belgelerle açıklama sunulursa ve izah yeterli görülürse süreç vergi ve ceza doğmadan kapanır.
• Hatayı kabul edip düzeltme yapmak: İdarenin tespiti doğruysa, izaha davet kapsamında verilecek beyanname ile beyan edilen vergide herhangi bir indirim uygulanmamakla beraber ceza oranı önemli ölçüde düşer.
• Cevap vermemek: Bu durumda vergi incelemesi başlatılır ve somut tespitlere dayalı vergi tarhiyatı yapılır, vergi cezası da duruma göre tek kat veya üç kat uygulanabilir. Bu durumda söz konusu cezalı tarhiyata yasal süresi içerisinde dava açmak mümkündür.
Öte yandan, uygulamada tartışılan bir başka konu da izahın kabul edilmemesi sonrasında gönderilen ve belirli tutarlar üzerinden beyanname verilmesi ya da önceki beyannamelerin düzeltilmesi istenen yazıların hukuki niteliğidir.
Anayasa Mahkemesi'nin kararları var...
Bu aşamada, mükellefin ihtirazi kayıtla beyanname verip dava açıp açamayacağı hususunda farklı görüşler bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin, idarenin kanuni dayanak bulunmaksızın tesis ettiği “müeyyideli yazı” niteliğindeki bazı işlemlere karşı ihtirazi kayıtla beyanname verilerek dava açılabileceğine işaret eden kararları bulunmaktadır. Bu yaklaşım, mükellefin hak arama özgürlüğünü koruma amacına dayanmaktadır.
İhbarname tebliğini bekleyerek...
Buna karşılık, izaha davet müessesesinin kanuni bir düzenleme olduğu, VUK’un 370. maddesinde açıkça yer aldığı ve mükellefe indirimli ceza imkanı sunan bir kanuni teklif niteliği taşıdığı; bu nedenle söz konusu yazıların “müeyyideli yazı” olarak nitelendirilemeyeceği yönünde görüşler de mevcuttur. Bu yaklaşıma göre, ihtirazi kayıtla beyan ve sonrasında dava açma yoluna gidilmesi yerine, ihbarname tebliğini bekleyerek doğrudan tarhiyata karşı dava açılması usulen daha isabetlidir.
Uygulamada tartışma var...
Dolayısıyla, izahın reddi sonrasında gönderilen bu tür yazılar karşısında ihtirazi kayıtla beyan yoluna gidilip gidilemeyeceği hususu öğretide ve uygulamada tartışmalı olup, bu hususta yerleşmiş bir içtihat da bulunmadığından somut olayın özelliklerine göre hareket edilmesi daha doğru bir yaklaşım olacaktır.
Bu nedenle, izah edilemeyecek bir durum olmadığı düşünülüyorsa süresi içinde somut belgeye dayalı bir izah sunmak, çoğu durumda en sağlıklı ve düşük riskli yol olarak öne çıkmaktadır.
