Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanan İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararında, Urla İskele Mahallesi’ndeki 4462 ada 56 parselde yürütülen çalışmalar ele alındı.
Daha önce 3. derece arkeolojik sit alanı içerisinde kalan bölgede gerçekleştirilen sondaj çalışmaları sırasında mezar kalıntılarına rastlanması üzerine çalışmalar kurtarma kazısına dönüştürüldü. Kurul kararında, yapılan çalışmalarda farklı gömü tiplerinin tespit edildiği ve alanda çok sayıda mezarın ortaya çıkarıldığı belirtildi.
MÖ 9. yüzyıla kadar uzanan izler
Kurul değerlendirmesinde, söz konusu alanın Klazomenai Antik Kenti’nin güney bölümünde yer alan nekropol alanının bir parçası olduğu belirtildi. Alanın MÖ 9. yüzyıl sonları ile MÖ 3. yüzyıl ortaları arasında nekropol olarak kullanıldığı değerlendirildi.
Çalışmalarda farklı tiplerde pişmiş toprak lahitler, amphora mezarlar, basit toprak mezarlar ve kremasyon mezarları gibi çeşitli gömü biçimlerine rastlandığı aktarıldı. Mezarlardan çıkarılan buluntular arasında bronz ve cam eserlerin de bulunduğu belirtildi
Alan 1. derece arkeolojik sit oldu
Kurul, nekropol alanının arkeolojik açıdan taşıdığı değer nedeniyle tamamının korunması gerektiğine karar verdi. Bu kapsamda, karar eki sit paftasında sınırları ve koordinatları belirlenen alanın 1. derece arkeolojik sit alanı olarak kesinleştirilmesi kararlaştırıldı.
Kararla birlikte tescil fişinin onaylanmasına ve alanın tapu kayıtlarına “1. derece arkeolojik sit alanı” şerhi işlenmesine hükmedildi.
Kazı alanları korunacak
Kurul ayrıca alanda gerekli koruma ve konservasyon çalışmalarının yapılmasını, kazı sonrasında ortaya çıkan sondaj çukurlarının kapatılmasını ve alanın Müze Müdürlüğü denetiminde yerinde korunmasını kararlaştırdı. Uygulamalarda ilgili koruma ve restorasyon birimlerinin belirleyeceği teknik ve yöntemlerin kullanılması istendi.
Resmi Gazete'de yayımlanan kararda şu ifadeler yer aldı:
"İzmir İli, Urla İlçesi, İskele Mahallesinde bulunan, İzmir 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 05.07.1996 tarih ve 6121 sayılı kararı ile belirlenen, 18.02.2004 tarih ve 11047 sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planı uygun bulunan 3. derece arkeolojik sit alanında kalan, özel mülkiyete ait tapunun 4462 ada, 56 parselinde kayıtlı (eski 66 ada, 65 parsel) taşınmazda yapılanma istemine yönelik yapılan sondaj kazısı çalışmalarında 34-64 ve 65 numaralı çukurlarında Kazı Başkanlığı ve Müze Müdürlüğünün koordinasyonunda 1’e kazı çalışmasına devam edilmesinin gereği alınan İzmir 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 08.04.2010 tarih ve 4906 sayılı kararı gereği yapılan sondaj çalışmaları belirlenme çalışmalarında ortaya çıkan veya yapılan çalışmalar ile çalışmanın yürütülebilmesi için yerinde korunmasının mümkün olmaması nedeniyle gerekli belgeleme çalışmalarının yapıldıktan sonra mezarların kaldırılmasına ilişkin alınan İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 27.08.2024 tarih ve 18103 sayılı kararı, 34-64 ve 65 numaralı sondaj çukurlarında yapılan kurtarma kazısı sonuç raporunun iletildiği İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 05.02.2025 tarih ve 6681902 sayılı yazısı, Kazı Başkanlığına iletilmesinin istendiği 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurumu Bölge Kurulu Müdürlüğünün 05.06.2025 tarih ve 8662920 sayılı yazıları, meyve ve enginar bahçesinin bakımı yapılabilmek için taşınmazda 24.04.2026 tarihli 8262922 sayılı yazıları, meyve ve enginar bahçesinin bakımı yapılabilmek için taşınmazda bu ay yapılması talebinde bulunan ilgilinin 11.05.2026 tarihli başvurusu, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 27.07.2026 tarih ve 8667990 sayılı yazısı ve ekli Kazı Yönetim Planı, Prof.Dr.Yaşar Ercan ERSOY’un 23.07.2026 tarihli görüş yazısı ile Müdürlüğümüz evrakına 20.08.2026 tarih ve 446835 sayılı ile kayıtlı uzman raporları okundu, etüt ve inceleme yapıldı, yapılan görüşmeler sonucunda;
İzmir İli, Urla İlçesi, İskele Mahallesinde, tapunun 4462 ada, 56 parselinde (eski 66 ada, 65 parsel) kayıtlı bulunan taşınmazda kalan 3. derece arkeolojik sit alanı ve koruma amaçlı imar planı uygunluğu bulunan alanda M.Ö. 3. yüzyıla kadar uzanan sondaj kazısı çalışmaları kapsamında kazı çalışmalarının sürdürülmesi, toprak ilahite rastlanması ile kazı kurtarma kazısına dönüştürülmüş olup, bu kazıda toplam 16 mezar tespit edilerek, 6 farklı gömü tipine rastlanmıştır. (4 adet figürlü klopzomai tipi, üç tipmiş toprak lahit ve yaşlıları ile lahit mezar, basit gömü, sanduka ve kremasyon mezar, çan gömü tipi mezar, iskeletlerin üzerinde cam boncuklar ve üzerinde kumaşla...) ...miştir. (4 adet figürlü klopzomai tipi, üç tipmiş toprak lahit ve yaşlıları ile lahit mezar, basit gömü, sanduka ve kremasyon mezar, çan gömü tipi mezar, iskeletlerin üzerinde cam boncuklar ve üzerinde kumaşla...)
Kuzeybatı-güneydoğu doğrultulu M.Ö.4.yüzyıla tarihlenen kentin diğer kesimlerinde yapılan kazı çalışmalarında da aynı tip mezarların bulunduğu ve kalıntıların da alanda ortaya çıkan önemli buluntular nedeniyle önem arz ettiği, 34-64 ve 65 numaralı 3 adet sondaj çukurundaki yoğun mezar buluntuları dikkate alınarak bu amaçla Bakanlık izni ile kurtarma kazısı sonucunda; 34-64 ve 65 numaralı 3 adet sondaj çukurundaki yoğun mezar buluntuları dikkate alınarak bu amaçla Bakanlık izni ile kurtarma kazısı sonucunda; 15 adet mezar bulunmuştur. Bu mezarlar içinde; lahit mezar, amphora mezar, pişmiş toprak mezar, basit toprak mezar, pişmiş toprak amphora içine konulmuş kremasyon (yapılmış) mezarlar olduğu, söz konusu mezarlardan oluşan antik kent yerleşiminin özellikleri açısından çıkarılan antik yerleşimlerin oluşumu hakkında fikir verdiği, bunların arasında çok önemli buluntular olduğu, çeşitli bronz ve cam eserlerin yanında antik kenttin dışında kalan alanda bulunan bu mezarlık alanının da arkeolojik değerinin olduğu, özellikle mezarların kent yerleşiminin yapısı hakkında önemli bilgiler verebileceği, alanın tamamının arkeolojik sit alanı olarak korunmasının gerektiği değerlendirilmiştir.
Bu kapsamda;
Klazomenai Antik Kenti'nin Güney Bölüm Nekropol Alanı olmasının kanıtlar şeklinde önemli ve özel bir nekropol alanı olduğu, M.Ö. 9. yüzyıl sonu- 8. yüzyıl başından M.Ö. 3. yüzyıl ortasına kadar uzanan geniş bir zaman dilimine kadar Nekropol olarak kullanıldığı, alandaki antik ölçekteki mezar bölgesinin ve farklı Klazomenai tipi pişmiş toprak lahitlerin de güne kadar arkeolojik açıdan önemli bilgiler sağladığı ve tümünün arkeolojik açıdan korunması gerektiğinden kararımız eki sit paftasında koordinatları ve sınırları belirlenen 1. derece arkeolojik sit alanının; 2863 sayılı Yasa'nın 7. maddesi hükümleri gereğince 1. derece arkeolojik sit alanı olarak kesinleştirilmesine, tescil fişinin onaylanmasına, tamamı tapu kayıtlarına “1. derece arkeolojik sit alanı” şerhinin konulmasına, gerekli koruma ve konservasyon ile restorasyon ve konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü'nün belirleyeceği teknik ve yöntemlerle, Müze Müdürlüğü denetiminde yerinde korunacak şekilde kapatılmasına, alanındaki sondaj çukurlarının kapatılmasına sonucundan Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'ne bilgi verilmesine karar verildi."
