Akademik çevrelerden başlayan bu teknolojik devrim, kısa sürede ticari hayata ve evlere ulaşarak Türkiye'nin dijital dönüşümünü başlattı.
Türkiye'de internet ne zaman başladı?
Türkiye'de internet çalışmalarının tarihi aslında 1993'ten çok daha eskilere dayanıyor. Bugün TÜBİTAK tarafından yürütülen Ulusal Akademik Ağ'ın (ULAKNET) öncüsü Türkiye Üniversiteler ve Araştırma Kurumları Ağı (TÜVAKA) 1986'da kuruldu. Bu ağ, üniversiteler ve araştırma kurumlarının birbirleriyle elektronik ortamda iletişim kurmasını sağlıyordu.
Türkiye'de ilk internet test mesajı 1986 yılında Ege Üniversitesi'nden Manhattan Community College'a gönderildi. Mesajı atan Prof. Oğuz Manas, bu bağlamda Türkiye'de interneti ilk kullanan kişi olarak kabul ediliyor.
ODTÜ'den dünyaya açılan pencere! İlk bağlantı nasıl kuruldu?
1991'de internetin akademik amacın dışında da kullanılabilmesi için ODTÜ ve TÜBİTAK iş birliğiyle TR-NET projesi hayata geçirildi. Bu proje, Türkiye'nin internet altyapısının temelini oluşturdu.
1992 yılının Ekim ayında Türkiye ile Hollanda arasında X.25 protokolü üzerinden deneysel bir internet bağlantısı kuruldu. Elde edilen başarı üzerine ODTÜ ve TÜBİTAK, PTT'ye başvurup 64 Kbps kapasiteli kiralık hat temin etti.
Türkiye'den ilk internet bağlantısı, ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı sistem salonundaki yönlendiricilerle ABD'deki NSFNet (Ulusal Bilim Vakfı Ağı) arasında 12 Nisan 1993'te kuruldu. Bu tarih, Türkiye'de "İnternet Haftası" olarak kutlanıyor.
İnternet Türkiye'de nasıl yaygınlaştı?
ODTÜ'den kurulan bu internet bağlantısının ardından Ege Üniversitesi (1994), Bilkent Üniversitesi (Ekim 1995), Boğaziçi Üniversitesi (Kasım 1995) ve İTÜ (Şubat 1996) ağa dahil oldu.
1986'dan 1994'e kadar geçen sürede 52 üniversiteden 29'una internet ulaşmıştı. Bu dönemde ODTÜ, Türkiye'de internete bağlanmak için tek nokta olarak kaldı ve birçok devlet kurumu bu hattan faydalandı.
Ağustos 1996'da TURNET projesi hayata geçirildi ve bu sayede internet ticari kuruluşların ve bireysel kullanıcıların hizmetine sunuldu. Bu gelişme, internetin akademik çevrelerden çıkıp halka ulaşmasının ilk adımı oldu.
İlk Türkçe web siteleri hangileri?
İlk Türkçe içerikli web sayfaları ODTÜ ve Bilkent Üniversitelerinin web siteleri oldu. Bunu, doksanlı yılların sonunda hayata geçen Ekşi Sözlük ve Mynet gibi siteler takip etti.
1990'lı yılların sonu ve 2000'li yılların başında Ekşi Sözlük, sahibinden.com, itiraf.com, siberalem.com gibi internet girişimleri ortaya çıktı. Türkiye'nin ilk e-ticaret devleri Gittigidiyor ve Sahibinden.com da bu dönemde hayata geçti.
Türkiye'de mobil internet ne zaman başladı?
Cep telefonları ile ilk internet macerası 2000 yılında başladı. O dönemde kullanılan WAP teknolojisini GPRS izledi.
İlk mobil genişbant olarak ifade edilen 3G teknolojisi Türkiye'de 2009 yılında sunuldu. Akıllı telefonların yaygınlaşmasıyla mobil internet kullanımı hızla arttı.
Türkiye 1 Nisan 2016 tarihinde 4.5G'ye geçti. İlk görüşme ABD'de bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan ile dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım arasında yapıldı.
Türkiye'de internet kullanımı bugün ne durumda?
Speedtest.net raporuna göre 2025 yılının Ekim ayında ortalama sabit geniş bant internet hızı 64,22 Mbps olan Türkiye, dünya sıralamasında 95. sırada yer alıyor.
1993'te sadece 64 Kbps hızla başlayan internet yolculuğu, bugün fiber altyapı ve 5G teknolojisiyle devam ediyor. 32 yıl önce yalnızca birkaç üniversitenin erişebildiği internet, artık Türkiye nüfusunun büyük çoğunluğunun günlük hayatının ayrılmaz bir parçası haline geldi.
