2024 yılına ilişkin belediye denetim raporları Sayıştay Başkanlığı tarafından yayımlandı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı ESHOT Genel Müdürlüğü’ne ait rapor dikkat çekti. Rapor sonucunda mali yapıyla ilgili durum göze çarptı.
Bilet gelirleri maliyete yetmiyor!
Artan maliyetler ESHOT'un bilet gelirlerinin yetersiz kalmasına sebep oldu. Kurumdaki toplam gider 2024 yılının sonu itibarıyla 10 milyar 234 milyon TL olurken, toplam gelir ise 7 milyar 6 milyon TL'de kaldı. ESHOT'un vermiş olduğu açık ise 3 milyar 228 milyon TL olarak dikkat çekti. 2019 yılındaki tabloda giderlerin yüzde 92'si gelirlerle karşılanabilirken, 2024 yılında ise bu oranın yüzde 68 gerilediği gün yüzüne çıktı.
ESHOT’un esas faaliyet gelirlerinin giderleri karşılama oranı da Sayıştay raporunda yer aldı. Aynı dönemde yüzde 45’ten yüzde 22’ye gerileyiş dikkat çekti.
Yolcu geliri ve maliyeti orantısız!
ESHOT'un 2024 yılında 272 milyon 960 bin yolcu taşıdığı belirtildi. Bir yolcunun taşıma maliyeti ise 37 lira 49 kuruş olarak belirtildi. Kişi başına ortalama bilet satışlarından elde edilen gelir ise 6 lira 87 kuruş olarak hesaplandı. Rapor kapsamında; bilet gelirleri toplam giderlerin yüzde 81’ini oluştururken, 2019 yılında ise yüzde 31’ini karşılayabiliyordu. 2024 yılında ise bu rakam yüzde 18'e kadar geriledi.
90 dakika uygulaması gelirlerde önemli kayıp yarattı
Getirilen 90 dakika uygulamasının ise ESHOT gelirlerindeki düşüşün en önemli sebeplerinden biri olduğu ortaya çıktı. 57 milyon kişi aktarmalı yolculuk yaparken bu yıl içinde taşınan yolcuların yüzde 21’ini oluşturdu. 90 dakika içindeki aktarmaların ücret kapsamı dışında olması toplam bilet gelirlerinde ve ortalama biniş ücretlerinde gerilemeye neden oldu.
Zararda inanılmaz artış!
2019 yılından bu yana ise ESHOT’un zarar oranı fazlaca arttı. Zarar, 2019 yılında 85,8 milyon TL olurken, 2024 yılı sonunda ise 3,22 milyar TL oldu. İhtiyaç duyulan finansman tutarı ise 5,33 milyar TL'yi geçti. Sayıştay tarafından yapılan uyarıda ise gelir-gider dengesindeki bozulmanın devam etmesi durumu mali yapıdaki sürdürülebilirliğin risk altına girebileceği ifade edildi.
