Küresel çapta ülkelerin eğitim sistemlerinin yeterliliğini ölçen uluslararası bir platform olan PISA, 15 yaşındaki bireylerin akademik donanımlarını okul dışındaki günlük hayata aktarabilme kapasitelerini mercek altına alıyor. Elde edilen bilimsel veriler sayesinde devletler, kendi uyguladıkları eğitim stratejilerini dünya standartlarıyla kıyaslama şansı buluyor.
PİSA NEDİR VE HANGİ KURUM TARAFINDAN DÜZENLENİR?
Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı şeklinde dilimize kazandırılan bu sistem, kısa adı OECD olan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı'nın yürüttüğü kapsamlı bir projedir. Dünya genelindeki ilk uygulaması 2000 senesinde başlayan bu devasa organizasyona, Türkiye Cumhuriyeti ilk olarak 2003 yılındaki testlerle dahil olmuştur. Sınavların hazırlanmasından raporlanmasına kadar geçen tüm küresel süreç, OECD Eğitim Direktörlüğü çatısı altındaki Yönetim Kurulu'nun denetiminde ilerlerken; yerel uygulamalar her ülkenin kendi ulusal merkezlerince yönetilir.
TÜRKİYE PİSA 2025 SONUÇLARI: DEVLET OKULLARI ÖZEL ÖĞRETİMİ GERİDE BIRAKTI
Kurum tarafından paylaşılan 2025 yılı verilerine bakıldığında Türkiye özelinde dikkat çekici istatistikler ortaya çıkmıştır. Resmi devlet okulları; fen bilimleri kategorisinde 497, okuma becerilerinde 475 ve matematik testlerinde 464 puanlık bir ortalama yakalayarak tüm ana klasmanlarda özel okulların önüne geçmeyi başarmıştır. Gelişmeleri değerlendiren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, paylaştığı mesajda Türkiye'nin her üç alandaki başarı sıralamasının yüzde 50 arttığını vurgulayarak, "Her 3 alanda da performansını anlamlı düzeyde artıran tek ülke olduk" ifadelerini kullanmıştır.
PİSA SINAVINA KİMLER GİRER, OKUL VE ÖĞRENCİ SEÇİMİ NASIL YAPILIR?
Bu uluslararası araştırmanın ana hedef kitlesini, örgün eğitim hayatına devam eden 15 yaşındaki bireyler oluşturur. Testler Türkiye'de genellikle nisan ayında hayata geçirilir. Ortaokul kademesinden başlayarak fen, anadolu, imam hatip, mesleki ve teknik veya sosyal bilimler liseleri gibi her türlü eğitim kurumu bu çalışmanın bir parçası olabilir. Ancak sınava girecek kurumların veya şahısların tespiti, yerel Eğitim Bakanlıkları tarafından değil, bizzat OECD tarafından tamamen rastgele (seçkisiz) atama yöntemiyle belirlenmektedir.
TESTLERDE HANGİ ALANLAR ÖLÇÜLÜYOR VE SORU TİPLERİ NELER?
Ana amaç, ezberlenen salt müfredat bilgisinden ziyade gençlerin "okuryazarlık" seviyesini tartmaktır. Okuma becerileri, fen ve matematik kabiliyetlerinin sınandığı bu programda; bireylerin yazılı materyalleri bulma, anlama ve toplumsal faydaya dönüştürme potansiyellerine bakılır. Bilgisayar ortamında çözülen ve çoktan seçmeli, açık uçlu ile kapalı uçlu formatlarda karmaşık şekilde hazırlanan soruların ardından katılımcılara bir de anket uygulanır. Bu özel anketler aracılığıyla öğrencilerin aile yapıları, derslere yönelik motivasyonları ve okul ortamını nasıl algıladıkları haritalandırılır.
PİSA RAPORLARI NE İŞE YARAR, NERELERDE KULLANILIR?
Analiz edilen küresel ve yerel veriler, katılım sağlayan ülkelerin kendi iç dinamiklerini görebilmeleri adına ulusal raporlara dönüştürülür. Bu dokümanlar sayesinde politika yapıcılar; eğitim sistemlerindeki yapısal sorunları net bir şekilde görebilir, müfredat geliştirme çalışmalarını bu bilimsel referanslara dayandırabilir ve akademik sahada yapılacak yeni araştırmalar için güvenilir bir zemin oluşturulmuş olur.
