Jalisco Yeni Nesil Karteli (CJNG) lideri El Mencho'nun öldürülmesi, yalnızca Meksika'yı değil tüm dünyayı sarsan bir gelişme oldu. ABD'nin başına 15 milyon dolar ödül koyduğu kartel baronu, yıllarca güvenlik güçlerinden kaçmayı başarmıştı. Ancak hafta sonu gerçekleştirilen Tapalpa Operasyonu, bu kaçışın sonunu getirdi.
El Mencho nasıl öldürüldü?
Meksika Ulusal Savunma Bakanlığı'nın açıklamasına göre El Mencho, Jalisco eyaletinin Guadalajara kentine yaklaşık 130 kilometre mesafedeki Tapalpa kasabası yakınlarında düzenlenen yüksek hassasiyetli bir askeri operasyonla ele geçirildi. Aylarca süren istihbarat çalışmalarının ardından 21 Şubat'ta harekete geçen askeri birlikler, bölgeyi havadan ve karadan kuşatma altına aldı. Çatışmada ağır yaralanan kartel lideri, helikopterle Mexico City'ye nakledilmeye çalışılırken yolda hayatını kaybetti. Operasyon sırasında 4 kartel üyesi öldürülürken 2 kişi gözaltına alındı. Ayrıca 3 askeri personel de yaralandı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD'nin bu operasyona istihbarat desteği sağladığını doğruladı.
El Mencho'nun ölümünün ardından Meksika'da neler yaşanıyor?
El Mencho'nun öldürülmesinin hemen ardından CJNG'ye bağlı gruplar çok sayıda eyalette misilleme eylemlerine başladı. Jalisco, Michoacan, Colima, Nayarit, Aguascalientes, Tamaulipas ve Guanajuato eyaletlerinde araçlar ateşe verildi, ana karayollarına barikatlar kuruldu ve iş yerleri kundaklandı. Jalisco Valisi Pablo Lemus Navarro, eyalet genelinde "Kırmızı Kod" ilan ederek halktan evlerinden çıkmamalarını istedi. Toplu taşıma askıya alınırken havalimanları da kapandı. Turistik bölgelerde büyük panik yaşandı. Tatil için Meksika'da bulunan gazeteci Cüneyt Özdemir de otelde mahsur kaldığını duyurarak canlı yayında yaşananları aktardı. Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum ise halka sakin olma çağrısında bulunarak ülkenin büyük bölümünde günlük yaşamın devam ettiğini belirtti.
El Mencho kimdir?
Nemesio Oseguera Cervantes, 17 Temmuz 1966'da Michoacan eyaletinde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Genç yaşta suç dünyasına adım atan Cervantes, sokaklardaki küçük çaplı uyuşturucu ticaretinden tetikçiliğe, oradan da çete liderliğine yükseldi. 1980'lerde ABD'ye göç eden Cervantes, burada da yasa dışı faaliyetlerine devam etti.
2009 yılında kurduğu Jalisco Yeni Nesil Karteli (CJNG), kısa sürede Meksika'nın en hızlı büyüyen ve en acımasız suç örgütlerinden biri haline geldi. Geleneksel kartel yapılarını reddeden El Mencho, hücre tipi paramiliter bir örgütlenme modeli geliştirdi. Drone saldırıları, ağır zırhlı araçlar ve askeri düzeyde silahlarla donatılmış militanları hem rakip örgütlere hem de devlet güçlerine karşı yıllarca kanlı mücadele yürüttü.
CJNG nasıl bu kadar güçlendi?
Jalisco Yeni Nesil Karteli, yalnızca Jalisco ve Colima'daki yerel bir yapılanma olmaktan çıkarak Meksika topraklarının yarısından fazlasında etkili bir örgüte dönüştü. Kokain, eroin ve metamfetamin ticaretinde devasa kapasiteye ulaşan kartel, son yıllarda ABD'ye yönelik fentanil sevkiyatında kilit oyunculardan biri olarak öne çıktı. Örgüt ayrıca Avrupa ve Asya pazarlarıyla da bağlantılar kurarak küresel bir suç ağı oluşturdu. Pasifik kıyısındaki limanları kontrol altına alan CJNG, tarım, hayvancılık ve inşaat sektörlerinde de kara para aklama faaliyetleri yürütüyordu.
Meksika'da karteller neden bu kadar güçlü?
Meksika'da uyuşturucu kartellerinin kontrolsüz büyümesinin arkasında derin siyasi kırılmalar yatıyor. 1929'dan 2000'e kadar iktidarda kalan Kurumsal Devrimci Parti döneminde suç örgütleri belirli bir denge içinde tutuluyordu. Ancak 2000 yılında çok partili döneme geçilmesiyle güvenlik bürokrasisindeki koordinasyon bozuldu ve ciddi bir güç boşluğu oluştu. 2006'da başlatılan askeri mücadele ise büyük kartelleri parçaladı ancak paradoks olarak CJNG gibi çok daha agresif ve silahlı yapılanmaların doğmasına zemin hazırladı.
El Mencho'nun ardından ne olacak?
Uzmanlar, El Mencho'nun öldürülmesinin ardından CJNG içinde kanlı bir iktidar mücadelesinin başlayabileceği uyarısında bulunuyor. Kartel liderinin oğlu El Menchito şu anda hapiste olduğundan, örgütün üst düzey yöneticileri arasında taht kavgasının kızışması bekleniyor. ABD yetkilileri bu gelişmeyi olumlu karşılarken, Meksika sokaklarında yeni şiddet dalgalarının yaşanma riski giderek artıyor. 2026 Dünya Kupası'nda dört maça ev sahipliği yapacak olan Jalisco eyaletinin güvenlik durumu da uluslararası kamuoyunun gündemine oturdu.
