Kordon’da rahatça çay içebilmek, torunlara harçlık verebilmek ve geçim derdi yaşamamak için SGK'ya yatan her bir prim günü altın değerinde. Ancak sadece çok çalışmak ve günü doldurmak yetmiyor. Sistemin kendi içindeki kurallarını, tarih aralıklarını ve statü farklarını bilmeden yapılan bir emeklilik planı, ne yazık ki hüsranla sonuçlanabiliyor.
Kazanç Tutarı ve Oranların Büyük Etkisi
İzmir'deki büyük fabrikalarda veya plazalarda çalışanların alacağı emekli maaşı, temelde kuruma bildirilen kazanç rakamlarına ve yıllara göre değişen aylık bağlama oranlarına dayanıyor. SGK her 360 günlük emeğe karşılık yüzde 2 oranında bir bağlama formülü uyguluyor. İşin içine enflasyon ve ülkenin büyüme hızı da giriyor. Fakat İzmirli eski topraklar iyi bilir; 1999 yılı öncesinde sigorta girişi olanlar yüzde 76'ları bulan oranlarla çok daha şanslıydı. Önce 1999'da, ardından 2008'de çıkan yasalarla bu oranlar yüzde 50 seviyelerine kadar törpülendi. Dolayısıyla primlerinizin hangi yıllarda yattığı, maaşınızın hacmini doğrudan etkileyen bir unsura dönüştü.
Emekliliğinizi Son 7 Yıl Belirliyor
Kariyerinde değişiklik yapmayı seven, bir süre beyaz yakalı olarak çalıştıktan sonra kendi girişimini kuran İzmirliler için en kritik dönemeç çalışma hayatının son 7 yılı. SGK, emeklilik dilekçesini verdiğinizde tüm geçmişinize değil, fiilen prim ödediğiniz son 2 bin 520 güne odaklanıyor. Bu süre zarfında hangi sigorta koluna daha fazla ödeme yaptıysanız, o kurumun emeklilik şartlarıyla yüzleşiyorsunuz. Bir anda kendinizi Bağ-Kur'un ağır prim yükü altında bulmanız işten bile değil.
Altın Kural: 1261 Gün Detayı
Eğer son 7 yıl içinde hem kendi adınıza işletme sahibi olup hem de bir yerde maaşlı çalıştıysanız, ibrenin nereye döneceğini 1261 gün belirliyor. Son 2520 günün yarısından fazlasını (yaklaşık 3,5 yıl) nerede geçirdiyseniz, yasal statünüz orası oluyor. SSK’dan 7 bin 200 günle, yani daha az prim ve daha erken yaşta emekli olma fırsatı varken, hesabı yanlış yapıp Bağ-Kur’un 9 bin günlük şartına takılan binlerce vatandaş var. Son yıllarda yapılan sigorta planlaması, işte bu yüzden emeklilik maaşınızı adeta ipten alıyor.
2008'den Sonra İş Hayatına Girenler
Genç İzmirliler için bu son yedi yıl telaşı bulunmuyor. Kanun koyucu, 1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sisteme dahil olanlar için kuralları değiştirdi. Bu tarihten sonra çalışmaya başlayanların emeklilik statüleri, hayatları boyunca ödedikleri tüm primlerin genel ortalamasına bakılarak saptanacak. Hangi kuruma daha uzun süre prim yatırıldıysa, emeklilik de o kurumdan gerçekleşecek.
