Muğla’nın Yatağan ilçesine bağlı Eskihisar Mahallesi, binlerce yıllık geçmişi ve Stratonikeia Antik Kenti ile Ege’nin dikkat çeken tarihi yerleşimleri arasında bulunuyor. Kömür rezervleri nedeniyle taşınmalar yaşayan köy, bugün kazı ve koruma çalışmalarıyla yeniden hareketleniyor.
Antik kent köy yaşamıyla iç içe kaldı
M.Ö. 3. yüzyılda Seleukos Kralı tarafından kurulan Stratonikeia, adını Kraliçe Stratonike’den aldı. Kentin kuruluşuyla ilgili anlatılan aşk hikâyesi de yüzyıllardır bölgenin geçmişinin bir parçası olarak aktarılıyor.
Antik kentte tiyatro, gymnasion, meclis binası ve mermer caddeler günümüze ulaşan önemli yapılar arasında yer alıyor. Roma döneminde gelişen kent, Bizans döneminde dini merkezlerden biri oldu. Türklerin bölgeye yerleşmesiyle yaşam farklı bir kimlikle devam etti.
Kömür rezervi köyün kaderini değiştirdi
Eskihisar’ın yakın tarihindeki en büyük kırılmalardan biri 1957 depremi oldu. Büyük zarar gören köy, daha sonraki yıllarda bölgedeki kömür rezervleri nedeniyle birkaç kez taşındı.
Ancak antik kentin altında bulunan kömür çıkarılmadı. Böylece yerleşimin altındaki tarihi miras korunurken eski köy dokusunun izleri de günümüze kaldı.
Taş konaklar hâlâ ayakta
Eskihisar sokaklarında yalnızca antik dönemin izleri yok. Taş konaklar, mermer süslemeler, ahşap kapılar, eski kahvehaneler ve dükkânlar yakın geçmişin köy yaşamını da gözler önüne seriyor.
Lotus motifli mermer ayrıntılar ile geleneksel köy mimarisinin yan yana bulunması bölgeye farklı bir görünüm kazandırıyor.
Şaban Ağa Camii geçmişin izlerini taşıyor
Köyün dikkat çeken yapılarından Şaban Ağa Camii de Eskihisar’ın kültürel hafızasında önemli bir yere sahip. Bir dönem kilise olarak inşa edilen yapı, Cumhuriyet sonrasında bir köylünün katkısıyla camiye dönüştürüldü.
Zaman içinde zarar gören yapı restorasyon çalışmalarının ardından yeniden ayağa kaldırıldı. Taş kemerli tavanı ve altından geçen su kanalı yapının öne çıkan ayrıntıları arasında bulunuyor.
Eskihisar kültür parkına dönüşüyor
2000’li yıllardan bu yana devam eden kazı ve koruma çalışmaları Stratonikeia ile Eskihisar’ın çehresini değiştirdi. Çalışmalarla bölgenin yalnızca antik yapıları değil, farklı dönemlerden kalan yaşam izleri de korunuyor.
Bu yönüyle Eskihisar, klasik bir antik kent gezisinin dışına çıkıyor. Ziyaretçiler mermer caddelerden köy meydanına, antik yapılardan taş konaklara kadar farklı dönemleri aynı rota üzerinde görüyor.
İzmir’den Eskihisar’a nasıl gidilir?
İzmir’den Muğla’nın Yatağan ilçesindeki Eskihisar’a kara yoluyla ulaşım sağlanıyor. Referans metindeki bilgilere göre İzmir merkez ile Eskihisar arasındaki mesafe yaklaşık 180-200 kilometre.
Yolculuk normal şartlarda yaklaşık 2,5-3 saat sürüyor. İzmir’den yola çıkanlar Aydın ve Çine güzergâhını takip ederek Yatağan’a, buradan da Stratonikeia Antik Kenti’nin bulunduğu Eskihisar’a ulaşıyor.
Depremler ve taşınmalarla değişen Eskihisar’da hayatın izleri tamamen silinmedi. Antik kentin mermer yolları, eski köy evleri ve farklı dönemlerden kalan yapılar bugün aynı alanda yan yana duruyor.
