1965’li yılların başları... İlk kez hükümet kurduğu günler… Henüz... “Baba” lakabı bile yakasına yapışmamış… Neredeyse… 60 küsur yıl önceden söz ediyoruz… Adalet Partisi… Sandıkları silip, süpürmüş… Isparta Milletvekili gencecik “Çoban Sülü”…
İlk kez Başbakan olarak kabinesini kuruyor…
Meclis'in ilk günü…
Çiçeği burnunda o başbakan…
CHP Genel Başkanı İsmet İnönü'yle karşılaşır…
İnönü, genç Başbakan'a sorar:
“Meclis'in kaç merdiveni var Süleyman, biliyor musun?”
Genç Başbakan, “Bilmiyorum efendim…” der…
Aslında…
Beklemediği bir soruyu cevapsız bıraktığı için…
İçten içe bozulmuştur Demirel!..
Aradan birkaç gün geçer…
Süleyman Demirel, Meclis'te İsmet İnönü'nün yanına yaklaşır…
Kulağına eğilerek…
Fısıldar gibi şöyle der:
“Efendim, Meclis'in 220 merdiveni var…”
Kurt politikacı İnönü, şaşırmış gibi yapar ve sorar:
“Kime saydırdın?”
Demirel, heyecanla karşılık verir:
“Bizzat ben saydım efendim…”
Bunun üzerine CHP'nin en uzun ömürlü lideri İnönü'den…
Tarihi bir cevap gelir:
“Bak Süleyman; lider, odur ki; zor işlerle uğraşır… Lider basit işleri kendisi yapmaz… Bak, mesela Meclis'in kaç merdiveni olduğunu bilmiyordum… Sana saydırdım ve öğrenmiş oldum…”
Ve, Süleyman Demirel…
O günden itibaren…
Siyasi yaşamı boyunca hep…
Azmin timsali oldu…
Türkiye'de hiçbir politikacıya nasip olmamış…
Bir yaşam öyküsünü miras bıraktı…
Bu güzel ülkenin…
Altı kez gidip, yedi kez “başbakanlığa” gelen…
Fötr şapkalı Cumhurbaşkanını hiç unutmadı…
*
Dönelim, birkaç yıl öncesine...
O günlerde herkes…
Üretim bandına çıkmasının onuruna…
Yeni gururumuz…
Yerli otomobilimiz TOGG ile…
Hatıra fotoğrafı çektirmeye çalışırken…
Kimseler farkına bile varmadan…
Türkiye Cumhuriyeti'nin dev sembollerinden birinin…
Belki de o günlere göre “en olağanüstü” olanının…
Sessiz sedasız…
“50 yaşına merhaba…” dediğinin farkına varamadık!..
O dev eser…
103 yaşındaki Türkiye Cumhuriyeti'nin…
Yarım asır önce yaşamımıza armağan ettiği…
“Efsane Boğaziçi Köprüsü”dür…
Tam 53 yıl önce hayatımıza…
Cumhuriyet'in “şah eseri” olarak girmişti…
Neredeyse “üç nesil” büyüttü…
Altı yıl önce…
Darbe girişimi sırasında…
Köprüde hayatını kaybeden vatandaşların anısına…
“Boğaziçi Köprüsü”nün adı…
“15 Temmuz Şehitler Köprüsü” olarak değiştirildi…
*
“Boğaziçi Köprüsü”…
Ya da…
İstanbul Boğazı'na inşa edilen ilk köprü olduğu için…
“Birinci Köprü” olarak da anılan o dev eser…
Yüzyıllar içinde…
Karadeniz ile Marmara'yı birbirine bağlayan…
İstanbul Boğazı üstünde yer alan…
Üç asma köprüden biri ve ilki olarak…
Cumhuriyet Tarihi'ne “pırlanta eser” diye kayıtlıdır!
Neden diyeceksiniz?
Çünkü…
Avrupa ile Asya'yı birbirine bağlayan…
Bir buçuk kilometreden uzun o devasa asma köprünün babası…
Siyaset dünyasında…
Zaten “Baba” olarak anılan Süleyman Demirel'den başkası değildir…
*
Süleyman Demirel…
İlk kez 1965 genel seçimlerinde…
Isparta milletvekili olarak…
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi…
Demokrat Parti'nin tek mirasçısı olarak kabul edilen Adalet Partisi…
O seçimlerde % 52,8 ile tek başına iktidar oldu…
Süleyman Demirel…
27 Ekim 1965'te…
Türkiye'nin 12'nci Başbakanı olarak…
30. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ni kurdu…
Ve…
O Baba Demirel…
1965 - 1971 yılları arasında Başbakan olduğu dönemde…
Başta Boğaziçi Köprüsü olmak üzere…
Ereğli Demir Çelik ve Keban Barajı gibi büyük yatırım hamleleri yaptı…
Ve, yine o dönemde…
Bu güzel ülkede enflasyon “Yüzde 5”, “Kalkınma hızı %7” idi…
*
...Ve,
Takvimler “30 Ekim 2023”ü gösterirken...
Cumhuriyet’in “dev yatırımı Boğaziçi Köprüsü”…
Sessiz, sedasız 50 yaşına basıyordu…
Üstelik…
Yarım asırdır hep olduğu gibi...
Dimdik... Başı yukarıda... Işıl ışıl... Sessiz alkışlarla...
*
Aslında...
İstanbul Boğazı'na asma köprüyü ilk hayal eden...
Rahmetli Başbakan Adnan Menderes'ti…
Kısmet değilmiş…
Zaten o projeyi…
27 Mayıs Darbesi'ni yapanlar çoktan askıya almışlardı…
70'li yıllara “merhaba” dediğimizde…
Başbakan Süleyman Demirel…
“Ne olacaksa olsun!” diyerek, kolları sıvamıştı…
Başta CHP olmak üzere…
İşçi Partisi ve odalar şiddetle karşı çıktı bu devasa projeye...
CHP'nin lideri o günlerdeki Bülent Ecevit'in şu sözleri hala arşivlerde:
“Asma köprü kurana kadar orman köylüsünü iş sahibi yapalım…”
Türkiye İşçi Partisi ise…
“Açız, köprü bizi doyurmaz!” sloganı ile sokaklara dökülüyordu…
Ne var ki...
“İstemezükçü” güçler…
Başbakan Demirel'in kararlılığı karşısında duramıyordu…
*
Boğaz Köprüsü'nün yapımını…
İngiliz-Alman ortak kuruluşu “Hochtief-Cleveland” üstlenmişti...
Bir ayağı Ortaköy'de, diğeri Beylerbeyi'ndeki asma köprü…
O günlerin teknolojisi ile üç yılda tamamlanıyor ve…
Türkiye Cumhuriyeti hazinesine…
Kuruşu kuruşuna 21 milyon 775 bin ABD Doları'na mal oluyor…
O sırada…
1 ABD Doları, 18 TL'nin üstündeydi…
(O gününün parasıyla 400 milyon TL.'den fazla…)
*
Köprünün temelini...
O günlerin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay attı…
Cumhuriyet'in 50'inci kuruluş yıldönümünde ise…
Açılışı yapmak Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'e nasip oldu…
Süleyman Demirel…
Hem temel atımında hem de açılışta…
Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin başbakanıydı…
*
Boğaziçi'nin ilk gerdanlığı göz kamaştırırken…
Köprüden geçiş ücreti…
Otomobiller için 10, yayalar için 1 liraydı…
Ancak…
İntiharlar bi'anda artınca…
1 Aralık 1977'de o köprü yaya trafiğine kapatıldı…
Demirel'in…
Açılış törenindeki şu sözleri hiç unutulmadı:
“Artık tahta köprü devirlerini geride bıraktık... İstanbul’un Boğaziçi Köprüsü ve çevre yolları, lüks değildir... Türkiye'yi bu eserlerle büyüteceğiz…”
O efsane Boğaziçi Köprüsü hizmete girdiğinde…
Dünyanın en uzun dördüncü asma köprüsüydü…
*
Her şeyin “sıralı” bir şöhreti var…
Cumhuriyet'in gücünü…
En az üç kuşağa hissettiren İstanbul'un kıymetlisi…
Türkiye Cumhuriyet’nin...
İstanbul’daki ilk Boğaz Köprüsü...
53 yaşını geride bırakmaya hazırlanırken...
Kıymetlimiz “Cumhuriyet”in...
“Devasa Nazar Boncuğu”nu...
“Öksüz bırakmak” bize yakışmaz; öyle değil mi?
*
Bitiriyoruz…
Gazeteci – yazar Necati Doğru'nun bir tespitiyle…
Demirel döneminde yapılan Boğaziçi Köprüsü'nün…
21 milyon dolara mal olduğunu yazmıştı...
Cumhurbaşkanı Erdoğan döneminde yapılan…
Boğaziçi Köprüsü'nün ise “3 milyar dolara” mal olduğuna dikkat çekti...
Buradan bakıldığında…
Birinci köprü ile son köprü arasındaki fiyat farkı “143 kat”…
Nokta…
Hamiş: Son Başbakan Binali Yıldırım, 09 Eylül 2017’de, İzmir'in her şeyin en güzeline layık olduğu şöyle dile getirmişti: “İzmir’in Milletvekili seçildiğimde dedim ki, (35 İzmir 35 Proje) Sekiz çılgın proje hazırladık... Nasıl İstanbul'un Marmaray'ı varsa, İzmir'in de İzmir Körfez Geçişi olmalı... Körfez'i kuzeyden güneye denizin altından ve üstünden geçecek muazzam bir proje hazırladık... İnşallah İzmir isteyince biz de bu projede düğmeye basacağız... Altı dakikada Çiğli'den bu tarafa Narlıdere'ye, Balçova'ya geçiş mümkün hale gelecek... Bizim işimiz hizmet, gücümüz millet...” Ne var ki, o proje gerçekleşemedi!
Sonsöz: “Hizmet, bu dünyada yaşama ayrıcalığı için ödediğimiz kiradır… / Nathan Eldon Tanner – Amerikalı Siyasetçi…”
