SON MÜHÜR/Cumhur Erkek-Binlerce kişiyi ilgilendiren olayda Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 175. maddesinde yer alan ve boşanma neticesinde yoksulluğa düşecek tarafa 'süresiz olarak' yoksulluk nafakası bağlanmasını öngören uygulamayı Anayasa’ya aykırı buldu. Yüksek Mahkeme, söz konusu düzenlemenin nafaka yükümlüsü üzerinde aşırı ve ölçüsüz bir yük oluşturduğuna dikkat çekerek iptal kararı verdi.
Nafaka Süresini Evlilik ve Şartlar Belirleyecek
Resmi Gazete'de yayımlanan kararın detaylarında, nafaka süresinin standart ve süresiz bir kalıba sokulamayacağı vurgulandı. Yeni dönemde hakimler, her boşanma davasının kendi özel koşullarını dikkate alacak. Nafakanın ne kadar süreyle ödeneceği belirlenirken, evliliğin ne kadar sürdüğü, tarafların yaşı ve sağlık durumları, çocukların varlığı ve velayet durumu, tarafların mesleki yetkinlikleri, çalışma imkanları ve ekonomik durumları gibi faktörler doğrudan göz önünde bulundurulacak.
Ömür Boyu Nafaka İçin Açık Kanuni Şart Kriteri
Anayasa Mahkemesi kararın gerekçesinde son derece kritik bir noktaya da temas etti. İstisnai durumlarda ömür boyu nafakaya hükmedilebilecek haller tamamen ortadan kalkmıyor ancak bu durumların sınırlarının kanunda açıkça ve net bir şekilde yazılması gerektiği ifade edildi. Örneğin, çok uzun süren evlilikler sonrasında ileri yaşta boşanan ve çalışma imkanı bulunmayan eşlerin durumu gibi özel haller, TBMM'nin yapacağı yasal düzenlemeyle netleştirilecek.
Yasal Boşluk Oluşmayacak
Yüksek Mahkeme, iptal kararının yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuk sisteminde herhangi bir yasal boşluk ve mağduriyet oluşmaması amacıyla kararın yürürlüğünü 9 ay erteledi. Bu süre zarfında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) konuyu gündemine alarak yeni yasal çerçeveyi çizmesi ve TMK 175. maddeyi AYM kararı doğrultusunda yeniden düzenlemesi gerekiyor. Meclis yeni düzenlemeyi hayata geçirene kadar mevcut davalarda geçiş süreci kuralları uygulanacak.
Mevcut Sistem Nasıl İşliyordu?
İptal edilen eski sistemde, boşanma sonrasında bağlanan yoksulluk nafakası kural olarak süresiz devam ediyordu. Mevcut kanuna göre nafakanın sona ermesi veya mahkeme kararıyla kaldırılması yalnızca nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi, taraflardan birinin vefat etmesi, nafaka alacaklısının evlenme akdi olmadan fiilen evliymiş gibi yaşaması, nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması, nafaka alanın haysiyetsiz bir hayat sürmesi. Bu şartlar gerçekleşmediği takdirde nafaka borçlusunun yükümlülüğü ömür boyu devam ediyor, bu durum nafaka ödeyen taraf açısından ciddi mağduriyetlere ve yeni bir aile kurma hususunda ekonomik engellere yol açıyordu. Anayasa Mahkemesi'nin bu tarihi kararıyla birlikte adil, dengeli ve tarafların haklarını gözeten yeni bir nafaka rejimi dönemi başlatılmış oldu.
