Son Mühür- Dünya petrol taşımacılığının en kritik noktası olan Hürmüz Boğazı'nın bölgeyi saran savaşla birlikte kapanma noktasına gelmesi sonrası petrol fiyatları uçuşa geçerek 80 dolar sınırına dayandı.
Akbank Ekonomik Araştırmalar 2026 yılı baz senaryosunda kabul ettiğimiz ortalama 65 dolar Brent petrol varsayımına göre mevcut seviye 79 dolarla yüzde 20+ yukarıda'' hatırlatmasında bulunan Akbank Başekonomisti Çağrı Sarıkaya,
Brent petrol fiyatının üç ay boyunca 80 dolar düzeyinde seyrettiği senaryoda oluşacak enflasyonist etkiyi telafi edecek uygulamanın bütçeye maliyetini yaklaşık 70 milyar TL (milli gelirin yüzde 0,1’i) olarak hesaplıyoruz.
Hazine'ye maliyeti 225 milyar TL'yi bulur...
Petrol fiyatının yıl sonuna kadar bu seviyede kalması durumunda maliyet 225 milyar TL civarına (milli gelirin yüzde 0,3’ü) yükseliyor. Yeterli mali alana sahip olduğumuz için zamanlı bir adım ve iletişimle enflasyon beklentileri kontrol edilebilir'' değerlendirmesinde bulundu.
Eşel mobili düşünmemiz lazım...
''TCMB'nin zamanlı adımları sonrasında maliye politikası tarafında da proaktif olmak önemli'' hatırlatmasında bulunan Çağrı Sarıkaya,
''Bu kapsamda bir hafta önce paylaştığımız "eşel mobil (échelle mobile)" önerisini tekrar gündeme getirmekte fayda görüyoruz'' mesajı verdi.
ABD ve İsrail'in İran saldırısı öncesi Brent petrolün varil fiyatının 71 dolar olduğu süreçte Sarıkaya,
''Enflasyonla mücadele kapsamında geçmişte uygulanan "eşel mobil (échelle mobile)" için bu kez oldukça uygun bir dönemden geçiyoruz'' hatırlatmasında bulunmuştu.
Eşel Mobil sistemi nedir?
Enflasyon veya hayat pahalılığı karşısında sabit gelirli kişilerin (ücretli çalışanlar, memurlar, emekliler) satın alma gücünü korumak amacıyla gelirlerin otomatik olarak endekslendiği bir mekanizmadır. Akaryakıtta da ani artışlara karşı ÖTV oranlarının otomatik olarak düşürülmesiyle pompa fiyatlarına zam sınırlı olarak yansıtılır.
Türkiye'de eşel mobil sistemi uygulandı mı?
Türkiye, 1990'larda ücretlerde, 2018-2022'de akaryakıtta eşel mobil sistemine tanık olmuştu.
Necmettin Erbakan'ın Refahyol hükümeti döneminde (1996-1997) kamu sektöründe ve bazı TİS'lerde doğrudan eşel mobil uygulanmıştı.
Sistem, 2018-2022 yılları arasında akaryakıtta da uygulandı. 1 Mart 2022'de Cumhurbaşkanlığı kararıyla uygulamaya son verildi.
Eşel mobil sisteminde uluslararası petrol fiyatları, döviz kuru (USD/TL) veya rafineri çıkış fiyatları arttığında, oluşan zam miktarı doğrudan pompa fiyatına yansıtılmaz.
Bunun yerine, akaryakıt ürünlerinden alınan ÖTV tutarı otomatik olarak düşürülür . Böylece tüketiciye zam gelmez veya sınırlı gelir.
