Bazı insanlar vardır, bir millete yüzyılda bir gelir. Bazı insanlar vardır, geldiği çağı değiştirir, gittiği çağın bile kaderini yazar. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, işte öyle bir insandır.
O, Türk tarihinin en güzel şansıdır. Çünkü O'nun olmadığı bir Türkiye'yi düşünmek bile insanın içini ürpertir. Dağılmış, parçalanmış, umudunu yitirmiş bir milletin içinden çıkıp, o milleti yeniden ayağa kaldıran bir lider... Bu, tarihte kolay kolay görülmez.
Önce Bir Askerdi, Ama Sıradan Bir Asker Değildi
Atatürk'ü anlamak için önce asker kimliğini anlamak gerekir. Çünkü O, cephede yetişmiş bir liderdi. Kitaplardan değil, savaşın tozundan, barut kokusundan, siperin çamurundan gelmişti.
Çanakkale'de O vardı. Düşman "bitti" dediği anda, O "daha bitmedi" dedi. "Ben size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum" dediğinde, bu bir intihar emri değildi. Bu, bir milletin ölümü göze almadan dirilemeyeceğini bilen bir komutanın haykırışıydı.
Sakarya'da, "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır" dediğinde, aslında sadece bir savaş taktiği vermiyordu. Bütün bir millete şunu söylüyordu: "Vatanın bir karış toprağı bile feda edilemez. Herkes, bulunduğu yerde vatanı savunacak."
Büyük Taarruz'da atının üzerinde, Kocatepe'de... O anı düşünün. Bütün bir milletin kaderi, bir adamın vereceği emre bağlı. Bir yanlış karar, her şeyi bitirecek. Ama O, korkmadı. Çünkü O, askerliği sadece silah sanmıyordu. Askerlik, O'na göre akıl, sabır, cesaret ve millete güven demekti.
Atatürk'ün askerî dehası, sadece düşmanı yenmek değildi. Milleti inandırmaktı. Yorgun, aç, silahsız bir millete "Kazanacağız" dedirtmekti. Ve kazandırdı.
Ama O, savaşı sevmedi. En büyük sözlerinden biri neydi? "Yurtta sulh, cihanda sulh." Savaş meydanında büyümüş bir adamın barışı bu kadar sevmesi, işte O'nu büyük yapan şeydi. O, savaşmak zorunda kaldığı için savaştı. Barış için savaştı.
Çocuklara Verdiği Değer, Bir Milletin Geleceğine Verdiği Değerdi
Atatürk'ü diğer liderlerden ayıran en büyük özelliklerden biri, çocuklara bakışıydı.
O, çocukları sadece "küçük insanlar" olarak görmedi. Onları, milletin yarını, devletin teminatı, geleceğin sahibi olarak gördü.
Düşünün... Savaşın ortasında, yokluk içinde, bir lider çıkıyor ve 23 Nisan'ı çocuklara armağan ediyor. Dünyada bunun bir örneği yok. Dünyanın hiçbir lideri, hiçbir devlet başkanı, bir ulusal bayramı çocuklara hediye etmemiştir. Atatürk etti. Çünkü O biliyordu: "Çocuk sevgisi, insan sevgisinin başlangıcıdır."
O, çocukların gözünde geleceği görüyordu. Bir çocuğun elini tuttuğunda, bir çocuğun başını okşadığında, aslında Türkiye'nin 50 yıl sonrasına dokunuyordu.
"Çocuklar, geleceğimizin güvencesi, yaşama sevincimizdir. Bugünün çocuğunu, yarının büyüğü olarak yetiştirmek hepimizin insanlık görevidir" dedi. Bu sadece güzel bir söz değildi. Bu, bir devlet politikasıydı. Köy Enstitüleri'nin, okulların, alfabenin, eğitimin temelinde bu düşünce vardı.
O, çocukların sadece karnını doyurmak istemedi. Zihinlerini doyurmak, gönüllerini aydınlatmak istedi. "Çalışmadan, yorulmadan, üretmeden rahat yaşamak isteyen toplumlar, önce haysiyetlerini, sonra hürriyetlerini kaybederler" diyerek, çocuklara daha küçük yaşta çalışkanlığı, üretmeyi, onuru aşıladı.
Bugün bir çocuk, özgürce okula gidiyorsa, kız çocuğu okuyorsa, çocuk korkmadan fikrini söyleyebiliyorsa, bunun temelinde Atatürk'ün çocuklara verdiği değer vardır.
Aileye Verdiği Önem, Milletin Temelini Sağlam Tutmasıydı
Atatürk için aile, sadece bir ev, bir çatı değildi. Aile, milletin en küçük ama en sağlam kalesiydi.
O biliyordu ki, aile yıkılırsa, millet yıkılır. Aile bozulursa, devlet bozulur. O yüzden aileye, kadına, anneye çok büyük değer verdi.
Türk kadınına, o dönemde dünyada eşi görülmemiş haklar verdi. Kadın, seçme ve seçilme hakkını birçok Avrupa ülkesinden önce Türkiye'de aldı. Neden? Çünkü Atatürk, "Bir toplum, cinslerden yalnız birinin yüzyılımızın gerektirdiklerini elde etmesiyle yetinirse, o toplum yarı yarıya zayıflamış olur" diyordu.
O'na göre aile, kadının omuzlarında yükselirdi. Anne, çocuğun ilk öğretmeniydi. Anne aydınsa, çocuk aydın olurdu. Anne güçlüyse, aile güçlü olurdu.
Kendi hayatında da ailesine, evlat edindiği çocuklarına gösterdiği şefkat, O'nun sert bir komutanın ardında ne kadar yumuşak, ne kadar insan bir kalp taşıdığını gösterir. O, evinde bir babaydı, bir öğretmendi. Sofrasında çocuklarla oturur, onlara sorular sorar, onları dinlerdi.
Atatürk, aile kavramını sadece kendi eviyle sınırlı görmedi. Bütün milleti bir aile olarak gördü. "Millet" dediği şey, O'nun için büyük bir aileydi. 85 milyonu kucaklayan, bir sofrada buluşturan bir aile.
İşte bu yüzden, "Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk Milleti denir" dedi. Ayrım yoktu. Sen busun, sen şusun yoktu. Hepimiz aynı ailenin evlatlarıydık.
Devlet Adamlığı, Bir Usta Gibi Nakış İşlemekti
Atatürk, sadece bir asker, sadece bir kurtarıcı değildi. O, aynı zamanda tarihin gördüğü en büyük devlet adamlarından biriydi.
Devlet adamlığı, O'na göre koltukta oturmak değildi. Devlet adamlığı, milleti için gece gündüz çalışmak, geleceği görmek, bugünü değil yarını planlamaktı.
Cumhuriyet'i kurduğunda, önünde enkaz bir ülke vardı. Okul yok, yol yok, fabrika yok, doktor yok, para yok. Ama O'nda umut vardı, akıl vardı, plan vardı.
Harf Devrimi yaptı. Kimi "ne gerek vardı" dedi. O biliyordu ki, bir millet okumazsa, ilerleyemez. Kılık kıyafet devrimi, takvim, ölçü birimleri... Bunların hepsi, milleti çağın gerisinde kalmaktan kurtarmak içindi.
Hukukta, eğitimde, ekonomide, sanatta... Her alanda bir devrim yaptı. Ama bunu yaparken, milleti aşağılamadı. Milleti zorla değil, anlatarak, ikna ederek götürdü.
Bir devlet adamı, halkını korkutarak değil, halkına güvenerek yönetir. Atatürk, milletine güvendi. Millet de O'na güvendi. İşte o güven, Cumhuriyet'i ayakta tuttu.
O, "Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır" dediğinde, aslında koltuğa değil, millete güvendiğini söylüyordu. "Ben gideceğim, ama bu devlet yaşayacak" diyordu. Hangi lider bunu bu kadar samimiyetle söyler?
Atatürk'ün devlet adamlığı, günü kurtarmak değildi. Yüzyılları kurtarmaktı. Bugün hâlâ O'nun kurduğu kurumlarla, O'nun açtığı yolla yürüyorsak, bu O'nun ne kadar ileri görüşlü bir devlet adamı olduğunu gösterir.
Ahlaki Değerleri, O'nun En Büyük Silahıydı
Atatürk'ü büyük yapan, sadece zekası, cesareti, askerliği değildi. Ahlakıydı. Dürüstlüğüydü. Onuruydu.
O, hiçbir zaman yalan söylemedi. Milletine yalan vaatler vermedi. "Şunu yapacağım" dediyse, yaptı. Yapamayacağını da söylemedi.
O, mal biriktirmedi. Saraylar yaptırmadı. Saltanat kurmadı. Padişah olabilirdi. İstese ömür boyu başkan kalabilirdi. Ama yapmadı. Çünkü O'na göre liderlik, mal sahibi olmak değil, emanetçi olmaktı.
"Beni görmek demek, mutlaka yüzümü görmek değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kafidir" dedi. Yani, "Bana tapmayın, fikirlerime sahip çıkın" dedi. Putlaştırmayı reddetti. O, kendini değil, ilkeyi öne çıkardı.
Ahlak, O'nun için her şeydi. "Bir milletin ahlakı, o milletin ruhudur" diyordu. Ahlak bozulursa, her şey bozulur. O yüzden gençlere, "Ben sporcunun zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim" dedi. Çünkü zeka tek başına yetmezdi. Güç tek başına yetmezdi. Ahlak olmazsa, zeka da, güç de millete zarar verirdi.
O, düşmanına bile ahlaklı davrandı. Anzak annelerine yazdığı o mektup... "Evlatlarınız bizim bağrımızda yatıyor" demesi... Dünyada hangi komutan, savaştığı düşmanın annesine böyle seslenir? Bu, ancak ahlakın en yüce haliyle olur.
Ve Son Söz...
Şimdi dönüp bakıyorum...
Bir insan, hem asker olur, hem öğretmen olur, hem baba olur, hem devlet kurar, hem çocukların gönlünde taht kurar, hem de bir milletin ahlakını yeniden yazar mı?
Evet, olur. O'nun adı Mustafa Kemal Atatürk'tür.
O, yokluk içinden varlık çıkardı. Umutsuzluk içinden umut çıkardı. Karanlık içinden aydınlık çıkardı. Bir milleti, yok olmaktan kurtarıp, dünya milletleri arasında onurlu bir yere oturttu.
Biz O'nu anlatmaya çalışıyoruz ya... Kitaplar yazıyoruz, filmler çekiyoruz, şiirler okuyoruz. Ama yetmiyor. Yetmeyecek.
Çünkü "tarihe yazsam sığmazsın Atam."
Tarih, sayfalardan ibarettir. Sayfaların bir sınırı vardır. Ama sen, sayfalara sığmazsın.
Seni tarihe yazmaya kalksak, Çanakkale sığmaz. Sakarya sığmaz. Dumlupınar sığmaz. Cumhuriyet sığmaz. Kadına verdiğin değer sığmaz. Çocuğa verdiğin sevgi sığmaz. Millete verdiğin onur sığmaz.
Sen, tarihin bir parçası değilsin Atam. Sen, tarihin ta kendisisin. Tarih, seninle anlam kazanıyor.
Biz seni bir kitaba sığdıramayız. Çünkü sen, bizim kalbimize sığdın. Bizim gönlümüze sığdın. Bizim damarlarımızda dolaşan kanda, bizim nefesimizde, bizim bayrağımızda, bizim dilimizde yaşıyorsun.
Tarihe yazsam sığmazsın Atam, çünkü sen tarih değilsin. Sen, geleceksin. Sen, yarınsın. Sen, her 23 Nisan'da çocuğun gülüşüsün. Her 19 Mayıs'ta gencin koşuşusun. Her 29 Ekim'de milletin göğsünü kabartan gurursun.
Rahat uyu Atam. Sen tarihe sığmadın ama milletin kalbine sığdın. Ve orada ilelebet yaşayacaksın.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Türk tarihinin en güzel şansısın. İyi ki geldin, iyi ki vardın, iyi ki bizim Atamız oldun.
