Son Mühür/ Beste Temel- Her yıl 26 Eylül'de kutlanan Dünya Çevre Sağlığı Günü kapsamında, Çevre Mühendisi Yakup Ateş, çevre ve insan sağlığı arasındaki kritik ilişkiye vurgu yapan bir açıklama yaptı. Bu yıl Uluslararası Çevresel Sağlık Federasyonu (IFEH) tarafından belirlenen "Temiz Hava, Sağlıklı İnsanlar" temasıyla, iklim değişikliğinin ve kirliliğin yol açtığı sağlık risklerine dikkat çekildi. Ateş, ısınan dünyanın ve kirlenen havanın, insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dair çarpıcı veriler paylaştı.
Çevresel tehditler ve halk sağlığına etkileri
Yakup Ateş'in açıklamasına göre, iklim değişikliğinin tetiklediği aşırı sıcaklıklar, kuraklıklar, toz fırtınaları ve sel gibi doğal afetler, doğrudan insan sağlığını tehdit ediyor. Bu çevresel faktörler, solunum sistemi hastalıklarından (astım, KOAH, akciğer kanseri), kardiyovasküler sorunlara (kalp krizi, yüksek tansiyon) kadar geniş bir yelpazede sağlık sorunlarına yol açıyor. Ayrıca, sanayi ve orman yangınlarının dumanı, kimyasal maruziyetler ve özellikle insan kanında ve plasentasında dahi rastlanan mikroplastikler, bağışıklık ve hormonal sistemler üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor.
Dünyadan ve Türkiye'den endişe verici veriler
Açıklamada, çevresel risklerin yol açtığı küresel ve yerel felaketlere dair dikkat çekici istatistikler paylaşıldı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, dünya genelindeki ölümlerin yaklaşık yüzde 24'ü (13,7 milyon kişi) doğrudan çevresel risklerle ilişkilendiriliyor. Türkiye'de bazı şehirlerdeki hava kirliliğinin DSÖ'nün belirlediği sınırların 7,5 katına çıktığı belirtilirken, 2023 yılında Kanada'da çıkan orman yangınlarının dumanlarının dünya çapında 87 bin erken ölüme neden olduğu hatırlatıldı. Ayrıca, 2024 yazında Avrupa'da yaşanan sıcak hava dalgalarının binlerce kişinin hayatına mal olduğu ve plastik kirliliğinin sağlık sektörüne yıllık 1,5 trilyon dolarlık bir maliyet getirdiği vurgulandı. Türkiye'nin 2025 yılında iklim kaynaklı düzensiz yağışlar nedeniyle tarım ve gıda alanında sorunlar yaşadığı da belirtilen veriler arasında yer aldı.
Gelecek için acil eylem çağrısı
Çevre Mühendisi Yakup Ateş, bu tehditler karşısında bireylerden devletlere kadar herkesin sorumluluk alması gerektiğini belirterek çeşitli önerilerde bulundu. Devletin ve yerel yönetimlerin çevre sağlığı konusunda daha kapsamlı ve etkin politikalar geliştirmesi, yenilenebilir enerji, yeşil ulaşım ve atık yönetimi konularında adımlar atması gerektiğini vurguladı. Sanayinin üretim süreçlerini iyileştirmesi, bireylerin ise tüketim alışkanlıklarını gözden geçirmesi, toplu taşıma ve bisiklet kullanımını yaygınlaştırması gerektiğine dikkat çekildi. Açıklama, "Çevre senin evin, sağlıklı yaşam sürdürmek için onu koru ve sahip çık!" sözüyle son buldu.