Son Mühür- Venezuela'nın ardından ABD Başkanı Trump'ın kafasındaki ikinci adresin Grönland olduğuna dair işaretler her geçen gün güçleniyor.
Grönland'a ihtiyacımız var mesajı veren Trump'ın ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Grönland’ın satın alınmasının tercih edildiğini ancak askerî seçeneğin dışlanmadığını açıkladı.
Danimarka'ya 2 bin 900 kilometre uzaklıkta olan dünyanın en büyük adasının geleceğine dair belirsizlik dünya siyasetinin ana gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor.
Sıcak gelişmeyi akademi dünyasından mercek altına alan isimlerden biri de Hacıbektaş Üniversitesi'nden Yalçın Murgul oldu.
Beş başlık altında ''ABD Grönland'ı neden istiyor?'' sorusuna açıklık getiren Murgul'un paylaşımı şöyle...
Konu, nadir elementlerle mi ilgili?
Türkiye’de Trump’ın Grönland’ı ABD’ye dahil etme girişiminin geri planında Grönland’daki nadir elementlerin bulunduğuna dair değerlendirmelere rastlıyorum. Ancak bu konu Amerika'nın Grönland’ı alma isteğinin nedenleri arasında zannedildiğinden alt sıralarda yer alıyor. Bunun sebeplerine gelince:
1. Grönland'da şu ana kadar tespit edilmiş nadir madde rezervleri ABD’nin bağımlılığını tamamen ortadan kaldıracak miktarda değil. Grönland Çin’in sahip olduğu nadir materyal rezervinin yüzde 4’ü kadar bir keşfedilmiş rezervi barındırıyor (Bu oran ileride artabilir, ama yeni maliyetleri de beraberinde getirir).
Grönland’daki nadir materyallerden faydalanabilmek için yüksek teknoloji harcamaları, çok sayıda çalışacak insan, büyük ulaşım yatırımları ve uzun bir zaman dilimi gerekiyor. Üstelik bu tür faaliyetlerin iklim üzerindeki etkileri, sürecin hassasiyetle yürütülmesini zorunlu kılıyor. Bu yüzden nadir elementler gelecek açısından önem taşısa da Avrupa’yı darıltacak bir hamlenin ana sebebi olamaz.
Kuzey Deniz yolu...
2. ABD’nin Grönland’a yerleşme girişimi, aslında daha geniş kapsamlı bir çevreleme ve ön alma siyasetinin parçasıdır. Çünkü Arktik buzullarının erimesi neticesinde, yeni bir Kuzey Deniz Yolu'nun açılması söz konusu. Çin, bölgeye kıyısı bulunmamasına rağmen burada ciddi yatırımlara sahip.
Nitekim 2018’de Çin, Grönland’da üç havalimanı projesini finanse etmeye niyetlenmiş, ancak bu girişim Pentagon tarafından engellenmişti. Çin’in burada liman hakimiyetini elde etmeye yönelik girişimlerinin olduğu da biliniyor.
Rus füzelerine karşı...
3. Rusya, Kuzey Filosunu modernize edip eski Sovyet üslerini yeniden faaliyete geçirdi. Grönland, Soğuk Savaş’ta olduğu gibi bugün de Rus füzelerine karşı erken uyarı sistemi ile ABD savunmasında önemli bir yere sahip. Bu sebeplerden ötürü Washington, Grönland'ı kontrol altına alarak Kuzey Buz Denizi çevresini Rusya’nın askeri, Çin’in ise ticari genişlemesine karşı kapatmayı hedefliyor.
MAGA felsefesiyle hazırlanmış...
4. Trump palingenetik milliyetçi eğilimlere, yani Anka kuşu misali küllerinden doğan bir Amerikan ulusu yaratma hayaline sahiptir. Trump’ın Grönland girişimi, MAGA felsefesiyle harmanlanmış modern bir "Manifest Destiny" örneğidir.
ABD'nin tarihsel olarak yakın coğrafyaları satın alarak genişleme geleneği, Trump'ın İnuitlere sunduğu "himaye ve refah" vaadiyle görünüşte yeniden canlanmıştır.
Coğrafi gerçeklikler de bu ilgiyi destekler niteliktedir; zira Washington, Grönland’ın başkenti Nuuk’a Kopenhag’dan daha yakındır. Nitekim ABD, 1946’da da benzer stratejik gerekçelerle Danimarka’ya satın alma teklifini iletmişti. Ancak güncel konjonktürde bu girişim, Amerika'nın göreli gerilemesinden kaynaklanan bir panik hamlesini andırmaktadır ve 1945'ten beri bir istikrar içinde varlığını sürdüren Batı ittifakında çatlaklara sebep olabilir.
Uranyum yatakları...
5. Amerikalılar, dünyadaki keşfedilmemiş petrol ve doğalgaz rezervlerinin hatırı sayılır bir bölümünün Arktik bölgesinde olduğunu tahmin ediyor. Grönland çevresindeki buzulların giderek çekilmesi bu kaynakları erişilebilir kılıyor. Ayrıca Grönland, nükleer enerjide stratejik öneme sahip dünyanın en büyük uranyum yataklarından bazılarına ev sahipliği yapıyor.