Son Mühür- İzmir’in Karşıyaka ilçesinde belediye memurlarının toplu iş sözleşmesi (TİS) hakları üzerinden yaşanan ve aylarca süren gerilim, belediye meclisinin gündemine taşındı. Sendikalı memurlar ile belediye yönetimi arasında uzun süredir devam eden görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine başlayan iş bırakma eylemleri ve protestolar, kent genelinde dikkat çekmişti.
Sürecin belirli aşamalarında CHP İzmir İl Başkanı Çağatay Güç’ün belediye başkanlarıyla görüşmeler gerçekleştirdi, ancak taraflar arasında kalıcı bir uzlaşma sağlanamamıştı. Eylemlerin zaman zaman İzmir sokaklarına taşınmasının ardından CHP Genel Merkezi’nin de sürece müdahil olduğu ve gerilimin kontrol altına alınmaya çalışılmıştı.
Tüm bu gelişmelerin ardından taraflar arasında kısa süreli bir uzlaşma sağlanırken, belediye yönetimi toplu sözleşme düzenlemesini meclis gündemine taşıdı.
Meclise “sosyal denge tazminatı” yetki önergesi
Karşıyaka Belediye Meclisi’nin pazartesi günü yapılacak toplantısına sunulan önerge, sosyal denge tazminatı ve toplu sözleşme sürecine ilişkin dikkat çekici hukuki ve idari gerekçeler içeriyor. Önergede; Anayasa’nın toplu sözleşme hakkını düzenleyen 53. maddesi, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu, uluslararası sözleşmeler ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına atıf yapılarak, kamu görevlilerinin toplu pazarlık hakkının anayasal güvence altında olduğu vurgulanıyor.
Metinde ayrıca, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında yer alan sosyal denge tazminatı düzenlemelerinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek, mevcut toplu sözleşme tavanının aşılması yönünde bir ödeme yapılmasının yasal çerçevesi tartışmaya açılıyor.
İlgili önerge şu şekilde;
"Toplu sözleşme hakkının, kamu görevlileri açısından anayasal nitelik taşıyan temel bir hak olması, 14.08.1951 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Teşkilatlanma ve Kolektif Müzakere Hakkı Prensiplerinin Uygulanmasına Müteallik 98 Numaralı Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı Sözleşmesi”nin toplu pazarlık hakkını düzenleyen 4. maddesinde tüm çalışanlar bakımından toplu pazarlık ve toplu sözleşme süreçlerinin teşvik edilmesine yönelik ilkelerin benimsenmiş olması; diğer taraftan Anayasa’nın “Toplu İş Sözleşmesi ve Toplu Sözleşme Hakkı” başlıklı 53. maddesinde 2010 yılında yapılan değişiklik ile “Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler…” hükmüne yer verilerek kamu görevlilerine toplu sözleşme hakkının tanınmış bulunması; bu doğrultuda Danıştay 1. Dairesinin 2005/1067 Esas, 2005/1363 Karar sayılı kararı, diğer idari yargı kararları ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde görülen Demir ve Baykara/Türkiye Davası kapsamında ortaya konulan değerlendirmelerin, kamu görevlileri bakımından toplu sözleşme hakkının kapsamına ilişkin yorumları destekler nitelikte olması karşısında; Anayasa’nın 90. maddesinin son fıkrasında yer alan “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.” hükmü de gözetilerek, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesinde yer alan “Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere…” hükmünün, sendikal örgütlenme ve toplu sözleşme hakkının kullanımı bakımından değerlendirilmesi; bu kapsamda Uluslararası Çalışma Örgütü’nün 87, 98 ve 151 sayılı 1 sözleşmeleri, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 23. maddesi, Avrupa Sosyal Şartı’nın 6. maddesi ile Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’nın 6. maddesi birlikte dikkate alınarak, Belediyenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin etkinliği, çalışma barışının korunması, mevcut ekonomik koşullar ve sosyal devlet ilkesi çerçevesinde; yürürlükte bulunan Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2026 ve 2027 Yıllarını Kapsayan 8. Dönem Toplu Sözleşme’nin, Dördüncü Bölümünde yer alan “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme”nin “Sosyal Denge Tazminatı” başlıklı 1. maddesinde belirtilen aylık tavan tutarın aşılması suretiyle sosyal denge tazminatı ödemesi yapılması ile diğer mali ve sosyal hakların verilmesi; bu kapsamda memur personele imzalatılacak ekte yer alan taahhütname uyarınca, yapılan ödemelerin ileride tazmin veya kişi borcu konusu edilmesi halinde, ödeme yapılan personelin emeklilik, nakil veya sair nedenlerle Kurumdan ayrılmış olsa dahi tüm ödemeleri hiç bir hukuki ihtilafa yer vermeksizin yasal faizi ile iade edeceğini kabul etmesi kaydıyla; buna ilişkin sözleşmenin imzalanabilmesi amacıyla Belediye Başkanına yetki verilmesi hakkında önerge."