ALPER TEMİZ - Entegre Fındık İşleme Tesisleri (EFİT), kısa adı Fiskobirlik olan Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği, diğer tarım kooperatifleri gibi zor günler geçiriyor. AK Parti Sakarya Milletvekili Lütfi Bayraktar'ın başkanlığını yürüttüğü Fiskobirlik, fındık alım fiyatlarının belirlenmesinin beklendiği şu günlerde yeniden gündeme geldi. Geçtiğimiz yılki alım fiyatları 82 lira civarında belirlenen fındığın, bu yılki fiyatlarının tarım sendikalarınca 195 lira civarında olması isteniyor. Ancak üretiminde bin bir zorlukla karşılaşan çiftçilerin ürettiği fındık, edinilen bilgilere göre uzun bir süredir Fiskobirlik tarafından alınmıyor. Toprak Mahsülleri Ofisi (TMO) tarafından alınan fındık, TMO alt yapısının yetersiz olması nedeniyle çiftçiyi tatmin etmiyor.
Edinilen bilgilerde, Fiskobirlik'e dair şu bilgiler paylaşıldı,
Eski Fiskobirlik çalışanı bir yetkili şunları anlattı, "Geçtiğimiz aylarda Fiskobirlik'in 81 ilde ürettiği ürünleri sattığını ve 30 ülkeye ürün ihraç ettiğini, bizzat Fiskobirlik Yönetim Kurulu Üyesi İrfan Çakar söyledi. Hatta bu kişi, 'Entegre tesisimize ve Kooperatiflerimize her yıl milyonlarca liralık yeni yatırımlarımız oluyor' şeklinde bir açıklamada da bulundu. Ancak gözümüzün önünde duran gerçeğe değil de, bu laf kalabalığına mı kanacağız. Anlatalım; Fiskobirlik fındığı ortaklarından alarak ürüne çeviriyor. Eski Türkiye Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı Nurettin Canikli ve ona yakın iş insanlarının ise bu ortaklarla gerçekleştirilen ticaret faaliyetinde direkt olarak parmağı bulunuyor. TMO depoları yeterisiz ancak Fiskobirlik'in alt yapısı tüm Türkiye için gayet yeterlidir. Bu noktadan bahane üreterek 'Biz çiftçinin fındığını depolar dolu diye alamıyoruz' diyemezler. Ancak TMO'nun alt yapısı yetersiz geliyor ve fındığını TMO'ya veremeyen çiftçi, çoğu zaman tıpkı buğdayda olduğu gibi yok pahasına tüccarlara satıyor. Peki bu arada yatırımlar alan, 30 ülkeye ihracat gerçekleştiren Fiskobirlik ne yapıyor? Yaptıkları şey tam olarak şudur; kendi ortaklarıyla al gülüm ver gülüm faaliyeti ile üretim yapıp kâr elde ediyorlar. Dikkatinizi çekerim tüm tarım kooperatifleri bir şekilde kredi alabiliyor ancak Fiskobirlik, kredi alamıyor, çünkü vermiyorlar. Kredi alamayan Fiskobirlik, çiftçi faydası faaliyeti yönüyle tümüyle batmıştır. Fiskobirlik'in ürettiği ürünlerin hammaddesi çiftçiye değil ortaklarına ait. Ancak Çakar, 'Biz batmadık, bakın ürünlerimiz var ve 30 ülkeye ihraç ediyoruz' diyebiliyor. 2015 yılında Fiskobirlik ve Tarım Kredi Kooperatifi protokol imzaladı. Fıstık alımı için imzalanan bu protokolden sonra TMO alım yapmaya başladı ve Fiskobirlik tamamen dışarıdaki tüccarların keyfine göre şekillendirildi. Fiskobirlik'te sistem maalesef tüccara göre baştan tasarlandı. Peki çiftçinin fındığı yüzde 100 kapasitede hiç mi alınmıyor? Elbette belli bir düzeyde 5 ile 10 bin ton arası alım oluyor. Ancak bu fındıklar ucuza alınıyor. Depoların büyük kısmı, ortakların fındığı ile dolu. Çiftçinin fındığı ise tüccara satılmaktadır."
Öte yandan son 5 yıllık ortalama veriler dikkate alındığında; Türkiye'de fındık üretiminin ortalama 610 bin ton olduğu hesaplanmaktadır. Bu üretim dünya genelinin yüzde 62'sine denk gelmektedir.