Son Mühür / Sayıştay’ın 2024 denetim raporları açıklandı. Konak Belediyesi için hazırlanan raporda, mali kayıtlarında milyonlarca liralık fark, mevzuata aykırı uygulamalar ve hatalı muhasebe işlemleri ortaya koydu. 773,5 milyon TL’lik taşınmaz farkı, yanlış kaydedilen faiz giderleri, usulsüz fon kullanımları ve personel giderindeki aşırı yük raporun dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.
Mali tablolarla taşınmaz kayıtları tutmuyor
Sayıştay Başkanlığı’nın 2024 yılı Konak Belediyesi denetim raporu, belediyenin mali işlemlerinde çok sayıda usulsüzlüğü ortaya çıkardı. En çarpıcı bulgu ise, belediyenin taşınmaz kayıtlarıyla bilanço verileri arasında 773 milyon 500 bin TL fark bulunması oldu. Raporda, “Taşınmaz icmal cetvelinde 5,98 milyar TL, bilanço kayıtlarında ise 5,2 milyar TL değer yer almakta olup, iki kayıt arasında 773,5 milyon TL fark bulunmaktadır” denildi. Sayıştay, bu farkın mali tabloların doğruluğunu ciddi biçimde zedelediğini belirterek, “taşınmaz kayıtlarının mevzuata uygun şekilde güncellenmesi ve farkın nedeninin açıklanması” uyarısında bulundu.
Mali yıl kapanışı eksik yapıldı
Denetimde, belediyenin yıl sonu mali kapanış işlemlerinde hata yaptığı, bazı muhasebe kayıtlarının eksik tutulduğu tespit edildi. Sayıştay’a göre, bu eksiklikler bilanço kalemlerinin gerçeği yansıtmasını engelledi ve “belediyenin mali tablolarının güvenilirliğini zedeledi.”
83 milyon TL’lik faiz gideri yanlış döneme işlendi
Raporda yer alan bulgulardan biri de 83 milyon TL’lik tahakkuk etmemiş faiz ve BSMV giderinin 2024 yılına kaydedilmesi oldu. Sayıştay, “henüz oluşmamış giderlerin tek seferde muhasebeleştirilmesiyle, 2024 yılına ait olmayan tutarların gider kalemlerine eklendiğini” belirtti. Bu durum, belediyenin mali performansını olduğundan kötü gösterdi.
Personel hatalarından doğan alacaklar kayıtlara alınmadı
Belediye çalışanlarının kişisel hatalarından kaynaklanan ve rücu edilmesi gereken alacakların kayıtlara alınmadığı tespit edildi. Sayıştay, bu uygulamanın belediyenin alacaklarını takip edilemez hale getirdiğini ve “mali tabloların doğruluğunu bozduğunu” ifade etti.
Belediye şirketlerinde sermaye farkı: 60 milyon TL
Konak Belediyesi’nin bağlı şirketleri MER-BEL A.Ş. ve Personel A.Ş.’de sermaye uyumsuzluğu tespit edildi. Rapora göre, 117 milyon TL sermaye tutarının belediye kayıtlarında 57 milyon TL olarak göründüğü belirlendi. Sayıştay, bu farkın giderilmesini istedi.
Amortisman ve satış hataları mali dengeyi bozdu
Belediyenin bazı varlıklarına amortisman ayırmadığı, bazılarına ise fazla amortisman hesapladığı görüldü. Ayrıca taşınmaz satışlarından elde edilen gelirlerin, hatalı biçimde “gider hesabına” işlendiği tespit edildi. Sayıştay, bu uygulamanın belediyenin gelir fazlasını gider fazlası gibi göstermesine neden olduğunu belirtti.
Otopark gelirlerini Büyükşehir toplamış!
Raporda en dikkat çekici bulgulardan biri, otopark bedellerinin tahsilinde yaşanan yetki karmaşası oldu. Yasal düzenlemelere göre parselinde otopark alanı ayıramayan yapılardan alınacak otopark bedellerinin ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi gerekiyor. Ancak denetimde, bu bedellerin İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından tahsil edildiği ortaya çıktı.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nda 2020 yılında yapılan değişiklikle, bu yetki ilçe belediyelerine devredilmişti. Sayıştay, Konak Belediyesi’nin otopark gelirlerini geri talep etmesi ve bu gelirleri yalnızca bölge otoparkı yapımı ya da arsa alımı için kullanması gerektiğini belirtti.
Gecekondu fonu mevzuata aykırı kullanıldı
Denetimde, gecekondu fonu gelirlerinin cari giderlerde kullanıldığı saptandı. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’na göre bu fondaki paraların yalnızca konut üretimi, arsa temini veya gecekondu önleme projeleri için kullanılması gerekiyor. Konak Belediyesi’nin 1 milyon 191 bin TL’yi cari hesaplara aktardığı tespit edildi. Belediye, “nakit yetersizliği nedeniyle geçici bir çözüm” uygulandığını savundu. Ancak Sayıştay, bu gerekçeyi mevzuata aykırı bularak fon gelirlerinin özel hesapta tutulması gerektiğini bildirdi.
Salonlar ücretsiz tahsis edildi, gelir kaybı oluştu
Rapora göre belediye, kültür merkezlerindeki salonları çoğunlukla ücretsiz tahsis etti. 2024 yılı içinde gerçekleştirilen 315 etkinliğin 292’sinde ücret alınmadı. Sayıştay, bu uygulamanın “gelir kaybına ve eşitsizliğe neden olduğunu” belirtti.
Aynı binadaki mükellefler için farklı sınıflandırma
Aynı binada yer alan mükelleflerin farklı bina sınıflarına dahil edilerek vergilendirildiği görüldü. Bu durum, bazı kişilerin daha düşük emlak vergisi ödemesine neden oldu. Belediye hataların düzeltildiğini savundu, ancak Sayıştay bunu belgeleyemediğini belirterek “düzenli kontrol” çağrısı yaptı.
İhale yerine pazarlık yapmışlar
Konak Belediyesi’nin bazı taşınmazlarını 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesi kapsamında pazarlık usulüyle kiraya verdiği ortaya çıktı. Raporda, bu maddenin sadece Hazine taşınmazları için geçerli olduğu vurgulandı. Sayıştay, belediyenin kendi taşınmazlarını pazarlıkla değil, açık veya kapalı teklif yöntemleriyle kiraya vermesi gerektiğini ifade etti.
Tahsis amacı dışında kullanılan taşınmazlar
Balçova Mahallesi’nde kamu hizmeti için tahsis edilen bir taşınmazın, sosyal tesis (anaokulu ve kreş) olarak işletildiği belirlendi. Sayıştay, “tahsis amacı dışında kullanım tespit edilmesine rağmen iade süreci başlatılmamıştır” ifadesine yer verdi.
Personel gideri yasal sınırı aştı
Belediyenin toplam personel gideri, yasal sınır olan yüzde 40’ı aşarak yüzde 66,42’ye ulaştı. 1 milyar 168 milyon TL’yi aşan personel harcamasıyla belediye, mevzuat sınırlarını büyük oranda geçti.
Dolu kadroya atama yapılmış
34 müdürlük kadrosu bulunan belediyede, yalnızca 9’una asaleten atama yapıldığı; dolu kadrolara vekaleten memurların görevlendirildiği tespit edildi. Sayıştay, bu durumun “idari yetki karmaşasına” neden olduğunu belirtti.
İzinler ve Tüm Yerel Sen SDT Sözleşmesi uyarısı
Raporda, 29 işçinin 60 günden fazla birikmiş izninin bulunduğu, toplam 534 günlük izin yükü oluştuğu kaydedildi. Ayrıca, Tüm Yerel Sen ile imzalanan sosyal denge sözleşmesinde, mevzuatın izin verdiği sınırların aşıldığı, ödemelerde yasal oran olan yüzde 120 sınırının üstüne çıkıldığı belirtildi. Sözleşmedeki doğum, evlilik, ölüm yardımları ve bayram ödemelerinin “sosyal denge tazminatı kapsamına girmediği” tespit edildi.