Son Mühür/ Osman Günden - Prof. Dr. Kemal Arı’nın Son Mühür TV’de Kemal Kamburoğlu’na yaptığı değerlendirmede, Cumhuriyetin millet egemenliği, aydınlanma felsefesi ve kültür temelli milliyetçilik üzerine kurulu bir yönetim modeli olduğu vurgulandı.
“Egemenlik milletinse adı Cumhuriyettir”
Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Kemal Arı, Cumhuriyetin temelini “egemenlik hakkının millete ait olması” şeklinde tanımladı. Cumhuriyetin yalnızca bir yönetim biçimi değil, aynı zamanda halk egemenliğini esas alan modern bir siyasal yapı olduğunu belirtti.
Prof. Dr. Arı, monarşi ve oligarşi gibi sistemlerde egemenliğin bir kişi veya sınıfa ait olduğunu, buna karşılık Cumhuriyette yasama, yürütme ve yargı gücünün millete dayandığını ifade etti. Dünyada “Cumhuriyet” adını taşıyan pek çok ülkenin bu tanıma uymadığını söyledi.
“Türk Cumhuriyeti aydınlanma düşüncesine dayanır”
Türk Cumhuriyeti’nin Batı’daki aydınlanma hareketinden beslendiğini aktaran Prof. Dr. Arı, Atatürk’ün Medeni Bilgiler kitabında Cumhuriyet ve demokrasiyi tanımlayarak yeni kuşaklara aktardığını belirtti. Arı, Atatürk’ün demokrasi hedefiyle hareket ettiğini, Serbest Cumhuriyet Fırkası girişiminin de bunun göstergesi olduğunu vurguladı. Düşük okuryazarlık oranına rağmen Türkiye’de demokrasiye geçiş çabasının tarihsel açıdan çok ileri bir adım olduğunu dile getirdi.
“Ulus bilinci, Cumhuriyetle pekişti”
Osmanlı’nın çok uluslu yapısından ulus-devlete geçiş sürecinde yaşanan dönüşüme değinen Prof. Dr. Arı, Atatürk’ün milliyetçilik anlayışının ırk veya kan bağına değil, kültür ve ülkü birliğine dayandığını söyledi.
Atatürk’ün, ulusal bilincin güçlenmesi için Türk Dil Kurumu ve diğer kurumları kurduğunu, Türk tarihinin binlerce yıllık bir geçmişe sahip olduğunu vurguladığını hatırlattı.
“Cumhuriyet ekonomik bağımsızlıkla anlam kazanır”
Prof. Dr. Arı, Cumhuriyetin ilk yıllarındaki ekonomik tabloyu da değerlendirdi. Savaşlardan yorgun çıkan Türkiye’nin büyük yoksulluk içinde olduğunu, yabancıların kontrolündeki ekonomik yapıyı ulusal sermaye ve kamu yatırımlarıyla dönüştürdüğünü ifade etti.
Atatürk döneminde İş Bankası, Etibank, Maden Bankası gibi kurumların kurulduğunu, meslek okullarının açıldığını ve beş yıllık kalkınma planlarıyla ekonominin temellerinin atıldığını söyledi. Türkiye’nin borçlarını eksiksiz ödediğini, güçlü bir ekonomik irade sergilediğini vurguladı.
“Atatürk ileri görüşlü bir liderdi”
Prof. Dr. Arı, Atatürk’ün dünya koşullarının çok ilerisinde bir vizyona sahip olduğunu belirtti. Beyaz Zambaklar Ülkesi kitabından etkilenerek “Toprak Uyanırsa” kitabını kaleme aldığını, gençlere modern ve özgür düşünceyi aşılamaya çalıştığını ifade etti.