Son Mühür- İzmir’in endüstriyel mirasının en güçlü simgelerinden biri olan Alsancak’taki Tarihi Elektrik Fabrikası, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan imar planı değişikliği iddialarıyla yeniden gündeme gelmişti. Fabrikanın bulunduğu alanın 20 katlı devasa bir ticari yapıya dönüştürüleceği yönündeki gelişmeler üzerine, kent kamuoyunda büyük bir tedirginlik yaratmıştı. Konak Belediyesi'nden ise açıklama gecikmedi. Cumhuriyet tarihine tanıklık eden bu eşsiz yapının ranta kurban edilmesine izin verilmeyeceğini belirteren Konak Belediyesi, konuyu yakından takip ettiklerini duyurdu ve kamusal alan olması ya da restorasyon yapılması çağrısında bulundu.
Cumhuriyet’in iktisadi kalkınma Hamlesinden bugüne miras
Anadolu’nun kurtuluş mücadelesinin ardından, genç Cumhuriyet’in kıt imkanlarla hayata geçirdiği modernleşme programının en somut meyvelerinden biri olan Elektrik Fabrikası, 1929 yılından bu yana İzmir’in silüetinde yer alıyor. Erken Cumhuriyet Dönemi’nin endüstriyel estetiğini yansıtan yapı, kullanıldığı teknolojik ekipmanlardan mimari formuna kadar özgün kimliğini günümüze kadar taşımayı başardı. Ülkemizde benzeri çok az bulunan bu mimari yapı, yalnızca bir fabrika değil, aynı zamanda Türkiye’nin iktisadi bağımsızlık yolculuğunun en önemli şahitlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Koruma altındaki kültür varlığı: Endüstriyel arkeoloji mirası
1989 yılında faaliyetlerinin sona ermesiyle birlikte Özelleştirme İdare Başkanlığı’na devredilen tesis, Mimarlar Odası’nın girişimleri neticesinde 1998 yılında "korunması gerekli kültür varlığı" olarak tescillendi. İzmir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından tescil edilen bu yapı, sahip olduğu teknolojik, hafızasal ve mimari değerler nedeniyle dünya genelinde "endüstri mirası" kategorisinde değerlendiriliyor. Dünyanın pek çok modern kentinde olduğu gibi, işlevini tamamlayan bu tarz binaların restorasyon yoluyla bilim, sanat ve kültür merkezlerine dönüştürülmesi beklenirken, yüksek katlı bir ticari projeyle yok edilmek istenmesi büyük bir çelişki olarak nitelendiriliyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne devredilmemesi kaygı verici
Tarihi Havagazı Fabrikası ve Alsancak Garı gibi yapıların kente kamusal alan olarak kazandırılmasına rağmen, Elektrik Fabrikası’nın yıllardır süregelen belirsizliği dikkat çekiyor. Daha önce yapılan ihaleyi İzmir Büyükşehir Belediyesi kazanmasına rağmen devir işlemlerinin bir türlü tamamlanmaması, bugün ortaya çıkan rant odaklı planların zeminini hazırladığı şüphesini güçlendiriyor. Merkezi yönetimin bu tarihi alanı ticaret merkezi yapmak yerine, nitelikli bir mimari dokunuşla İzmir’in eğitim ve kültür hayatına sunması gerektiği vurgulanıyor.
Konak Belediyesi’nden "Tahsis" çağrısı
Eğer merkezi idare fabrikayı restore etme niyetinde değilse, kentin yerel yönetimlerinin bu sorumluluğu üstlenmeye hazır olduğu ifade ediliyor. Konak Belediyesi, yapının mevcut imar planına uygun olarak korunması ve toplum yararına kullanılması şartıyla yerel yönetimlere bedelsiz devredilmesini talep ediyor. Şehrin hafızasını gelecek nesillere aktarmanın bir uygarlık borcu olduğunu belirten belediye yönetimi, bölgenin dokusuna zarar verecek her türlü girişime karşı hukuki ve idari haklarını sonuna kadar kullanacaklarını kararlı bir dille kamuoyuna ilan etti.