İzmir'in ilk belediye başkanı Yenişehirlizade Ahmet Efendi'dir. Resmi kuruluş tarihi 25 Kasım 1867. Belediye, bir sonraki yıl yani 1868'de fiilen iş başı yaptı. Ahmet Efendi ise koltuğa 1875'te oturdu ve döneminin "Şehremini" yani şehir emini unvanını taşıdı. Bazı eski kaynaklar arasında Hüseyin Rıfat'ın Ticaret Rehberi'nde Süleyman Bey adı da geçiyor. Ama belgelere yansıyan ilk isim Ahmet Efendi.
Yenişehirlizade Ahmet Efendi hangi koşullarda göreve geldi?
İşin arka planı aslında oldukça ilginç. O dönemde İstanbul'da Paris örnek alınarak Altıncı Daire-i Belediye kurulmuştu. İzmir'de yaşayan Levanten aileler ve çok sayıda yabancı konsolosluk da kentin böyle bir yapıya kavuşmasını istiyordu. Bu talep 1860'ların başında dile gelmeye başladı.
Birkaç yıl içinde nabız tutuldu, raporlar hazırlandı. Sonunda 25 Kasım 1867'de İzmir Belediyesi resmen ilan edildi. Yani kent, Osmanlı'nın en köklü belediyelerinden birine sahip oldu. Ahmet Efendi'nin döneminde bütçe çok kısıtlıydı, hizmet alanı da öyle. Buna rağmen altyapı için ilk adımlar atıldı.
İzmir'in ilk belediye başkanından sonra kimler geldi?
Ahmet Efendi'nin ardından koltuk farklı isimlere geçti. 1895'te Evliyazade Hacı Mehmet istifa edince yerine Eşref Paşa vekaleten atandı. Aslında belediyenin gerçek anlamda kurumsallaşması da bu dönemde başladı. Sağlık, temizlik ve altyapı tarafında ciddi mesafe alındı.
Meşrutiyet sonrası Temmuz 1909 seçimlerinde Uşakizade Muammer Bey başkan oldu. Çalışmaları döneminde takdir topladı. Onun ardından Kazım Paşa, Mahmut Muhtar Paşa ve Kantarağası Ali Bey gibi isimler kente hizmet etti.
Cumhuriyet döneminde İzmir'in ilk belediye başkanı kim oldu?
9 Eylül 1922, İzmir için her şeyin yeniden başladığı tarih. Kentin işgalden kurtulmasının hemen ardından koltuğa Şükrü Kaya oturdu. Cumhuriyet sonrası dönemin ilk belediye başkanı yani. 1922-1923 arasında görev yapan Kaya'dan sonra Atatürk'ün kayınpederi Muammer Uşaklıgil de bir yıllığına başkanlık yaptı.
Sonraki yıllar oldukça hareketli geçti. Aziz Akyürek, Hulusi Alataş ve Sezai Söker gibi isimler peş peşe koltuğa oturdu. Ama asıl ses getiren dönem Behçet Uz'unkiydi. 1931-1941 arası tam on yıl boyunca görevde kalan Uz, Kültürpark ve İzmir Enternasyonal Fuarı gibi bugün hâlâ ayakta olan projeleri kente kazandırdı. 1984'te Büyükşehir statüsü gelince ilk başkan Burhan Özfatura oldu. Bugünse koltukta CHP'li Cemil Tugay oturuyor.