İzmir'in en eski camisi, Selçuk ilçesinde bulunan İsa Bey Camii. Aydınoğlu Beyliği'nin önde gelen isimlerinden Aydınoğlu İsa Bey tarafından 1375 yılında yaptırılmış. Yani neredeyse 650 yıllık bir geçmişi var. Cami, Ayasuluk Tepesi'nin eteğinde, St. Jean Bazilikası'na ve Artemis Tapınağı'na komşu konumda. Bu da onu sadece dini değil arkeolojik açıdan da çok özel bir noktada tutuyor.
İzmir'in en eski camisi İsa Bey Camii nasıl bir yapı?
İsa Bey Camii, dönemin Selçuklu mimarisinden Osmanlı'ya geçişin ipuçlarını veren bir yapı. Mimarı, Şamlı Ali oğlu Dımışklıoğlu Mehmet. Camide kullanılan mermer sütunlar Efes Antik Kenti'nden getirilmiş. Yani aslında binlerce yıllık antik miras, İslami bir ibadet yapısının taşıyıcı kolonları haline gelmiş. Bu detay, yapıyı arkeoloji tutkunlarının da dikkatle izlediği bir mekana dönüştürüyor.
Caminin avlusu geniş, harim kısmı iki kubbeli. Mihrap ve giriş kapısındaki çini bezemeler dönemin sanat anlayışını yansıtıyor. Yıllar içinde defalarca onarım gördü. UNESCO Dünya Kültür Mirası listesindeki Efes Dünya Miras Alanı'nın bileşenlerinden biri olarak da uluslararası koruma altında.
İzmir merkezinin en eski camisi hangisi?
Selçuk dışında, İzmir'in şehir merkezindeki en eski cami ise Hisar Camii. Konak'taki Kemeraltı Çarşısı'nda yer alan yapı, 1592 yılında Aydınoğlu Yakup Bey tarafından yaptırılmış. Bazı kaynaklara göre eski bir Latin Kilisesi'nden dönüştürülmüş. Şehrin en büyük ve gösterişli camisi olarak da biliniyor. Merkezi büyük bir kubbe ve bunu çevreleyen küçük kubbelerle örtülü harim mekanı yapının en dikkat çeken yanı. 1999 ve 2003 depremlerinde hasar görse de bugün hâlâ aktif olarak kullanılıyor.
İzmir'in diğer eski camileri
Kemeraltı çevresinde Osmanlı dönemine ait pek çok cami var. Hatuniye Camii bunların başında geliyor. Basmane'de yer alan yapının inşa kitabesi olmasa da Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde adının geçmesi, 1670'ten önce yapıldığını gösteriyor. Caminin banisi Tayyibe Hatun. Yani İzmir'de kadın hayırseverler tarafından yaptırılmış sayılı camiden biri.
Başdurak Camii, 1652'de Hacı Hüseyin Ağa tarafından yaptırılmış ve cami-çarşı yapısıyla farklılaşıyor. Kestane Pazarı Camii ise 1663'te Eminzade Hacı Ahmet Ağa tarafından yaptırılmış, 19. yüzyılda yangından sonra onarılarak bugünkü halini almış. Konak Camii yani Yalı Camisi 1754'te inşa edilmiş. Adını yapıldığı tarihte deniz kenarında olmasından alıyor. 18. yüzyıl Kütahya çinilerinin en güzel örnekleri içinde sergileniyor.
Menderes ilçesinde de Cüneytbey Camisi bulunuyor. İnşa tarihi kesin bilinmemekle birlikte 14. yüzyıl sonu ile 15. yüzyıl başına tarihleniyor. Yani bu yapı da İzmir'in en eski camileri sıralamasında üst sıralarda yer alıyor.