Son Mühür/ Osman Günden - 365 Gün Engelliyiz Platformu, “Eşit Yaşam Haktır, Birlikte Savunalım” sloganıyla 16 Nisan 2025 tarihinde Konak Meydanı’nda başlattığı ve ilçelere yaydığı imza kampanyasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Platform heyeti; Seyit Çelebi (Görmeyenler Kültür ve Birleşme Derneği), Ali Aydoğmuş, Vedat Başer (Çağdaş Özürlüler Yaşam Derneği), Ali Aydoğmuş (Herkes İçin Turizm Derneği), Hüseyin Doğan (Herkes İçin Engelsiz Bir Dünya Derneği) ve Serap Dikmen’den (KEDİ Otizm Derneği) oluştu.
Kampanya kapsamında 6 bin 300 ıslak imza ve 3 bin 703 çevrim içi imza toplandı. Elde edilen veriler ve talepler, TBMM Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonu Başkanı ve AK Parti İzmir Milletvekili Mehmet Kasapoğlu ile İzmir’de yapılan görüşmede paylaşıldı.
5 maddelik çözüm raporu
Platformun hazırladığı 5 Maddelik Çözüm Raporu’nda mevcut sistemdeki yapısal sorunlar ve öneriler başlıklar halinde sıralandı.
Sorun 1: Yardım odaklı yaklaşım
Raporda, engellilik meselesinin yalnızca “yoksulluk” ve “sosyal yardım” perspektifiyle ele alınmasının bireyleri pasif konuma ittiği ve üretime katılımı engellediği belirtildi.
Öneri: Engellilik politikalarının istihdam, erişilebilirlik ve toplumsal katılım ekseninde, hak temelli bir yaklaşımla yeniden yapılandırılması gerektiği ifade edildi. Engelli bireylerin yardım nesnesi değil, ekonomiye değer katan aktif özneler olarak görülmesi talep edildi.
Sorun 2: Bakım yükünün aileye bırakılması
Bakım hizmetlerinin ağırlıklı olarak aileye, özellikle annelere verilen maaş üzerinden kurgulanmasının eğitimli ebeveynleri iş gücünden çektiği ve aile yapısını ekonomik ve sosyal açıdan zorladığı vurgulandı.
Öneri: İskandinav ülkelerindeki modeller örnek gösterilerek, bireyin kendi evinde profesyonel destek aldığı sistemlerin Türkiye’ye uyarlanması istendi. Bakım yükünün ailelerin omuzlarından alınarak kamusal ve profesyonel hizmetlerle desteklenmesi gerektiği ifade edildi.
Sorun 3: İstihdamın kota ile sınırlı kalması
Engelli istihdamının kamu kadroları ve kota uygulamaları ile sınırlı kalmasının sürdürülebilir olmadığı belirtildi.
Öneri: Kamu, iş dünyası ve sivil toplum kuruluşlarının koordinasyonuyla “Engelli Girişimciliği” modelinin hayata geçirilmesi önerildi. Hibe, faizsiz kredi ve mentorluk destekli bu modelin pilot bölge olarak İzmir’de en az 5 yıl uygulanması talep edildi.
Sorun 4: Erişilebilirlik denetimlerinin yetersizliği
Valiliklerin kendi kurumlarını denetlemesindeki yapısal zorluklar ve teknik personel eksikliğinin erişilebilirlik denetimlerini etkisiz kıldığına dikkat çekildi.
Öneri: Asansör denetimlerinde olduğu gibi sertifikalı, periyodik ve bağımsız bir denetim mekanizması kurulması istendi. Cezai yaptırımların merkezi ve tavizsiz uygulanması gerektiği vurgulandı.
Sorun 5: Bakım merkezlerinde şeffaflık sorunu
Bakım merkezlerinin denetimlerinde şeffaflık eksikliği ve uzman personel yetersizliği olduğu ifade edildi.
Öneri: Denetim süreçlerine engelli dernekleri ve temsilcilerinin dahil edilmesi önerildi. Türkiye genelinde 7 bölge için 7 ayrı denetim ekibi kurulması ve sürecin şeffaflaştırılması talep edildi.