Türkiye Gazetesi yazarlarından İsa Karakaş, banka hesaplarını bypass ederek elden para dağıtan işletmeleri bekleyen tehlikenin boyutlarını gözler önüne serdi. İzmirli patronlar artık bu eski alışkanlıklarından vazgeçmek zorunda.
Kıdem ve Emeklilik Haklarındaki Büyük Tahribat
Literatürde "kayıtlı kayıt dışılık" olarak tanımlanan bu usulsüzlük, İzmirli emekçilerin yarınlarını çalıyor. SGK'ya eksik bildirilen her kuruş, çalışanın gelecekte alacağı emekli aylığından, biriktirdiği kıdem tazminatından ve olası işsizlik maaşından kesiliyor. Bu haksız düzeni yıkmak amacıyla ilk olarak 2008 tarihinde devreye alınan yasal kısıtlamalar, geçtiğimiz yıl yapılan çok daha sert güncellemelerle desteklendi. Yeni dönemde şeffaf olmayan ücret politikası güden şirketlere göz açtırılmıyor, denetimlerin frekansı sürekli olarak artırılıyor.
Adım Adım Gelen Üç Çalışan Kuralı
Borçlar Kanunu ve İş Kanunu çerçevesinde yapılan düzenlemeler, ödemelerin banka sistemi üzerinden şeffafça yürütülmesini emrediyor. Böylece işverenler ödeme yaptıklarını yasal olarak ispatlarken, personeller de maaşlarını güvence altına alıyor. Hükümet, bu zorunluluğun sınırlarını yıllar içinde sistematik olarak aşağı çekti. Sistemin entegre edildiği 2009 senesinde 10 işçi çalıştıran kurumlar için geçerli olan kural, 2016 yılına gelindiğinde 5 personele kadar düşürüldü. Nihayet geçtiğimiz yıl gerçekleştirilen son yasal dokunuşla sınır 3 işçiye çekildi. Artık 3 ve üzeri çalışanı olan tüm İzmir firmaları ödemelerini dijital bankacılık kanallarından yapmakla mükellef.
Yarım Milyona Yaklaşan Fatura
Bankaların uzağında kalan veya şubesi olmayan mahallelerde ödemeler PTT şubelerinden yapılabiliyor. Fakat gönderilen her tutarın niteliği (ücret, ikramiye, prim, telif) evraklara detaylıca işlenmek zorunda. Bu yasal şemsiyeyi delen patronlar için 2026 yılı ceza tarifeleri oldukça acımasız. Bankadan geçirilmeyen ödemeler için normal bir işçi başına her ay 2.734 TL yaptırım uygulanıyor. Söz konusu personel bir gemi adamı ise ceza aylık 36.211 TL'ye ulaşıyor. En ağır tarife ise gazeteciler için geçerli; gazeteci çalıştıran ve kurallara uymayan kurumlara kişi başı aylık 45.278 TL ceza kesiliyor. Islak imza bulunmayan ve elden yapıldığı tespit edilen ödemeler için SGK otoriteleri anında harekete geçerek 396.360 TL sınırına kadar uzanan devasa para cezaları tahakkuk ettiriyor.