Son Mühür - Birden fazla işverene eş zamanlı çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yatırılan primlerinde, kazanç tavanını aşan bölümün iade edilebildiği çoğu zaman fark edilmiyor. Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç da prim iadesiyle ilgili bilinmesi gereken ayrıntıları yazısında ele aldı.
Fazladan ödenen prim...
Sosyal sigorta primleri, asgari ücret ile bunun dokuz katı arasındaki kazanç tutarı üzerinden belirleniyor. Bir çalışanın farklı iş yerlerinden elde ettiği toplam gelir bu üst sınırı aşarsa, aşan bölüm için fazla prim yatırılmış oluyor. Bu tutar da SGK’ya başvurularak geri alınabiliyor.
Hangi meslekleri kapsıyor?
İş Kanunu’na göre sözleşmede aksi bir hüküm bulunmadıkça bir kişi aynı anda birden fazla iş yerinde çalışabiliyor. Bu nedenle mühendis, mimar, avukat, doktor ve mali müşavir gibi bazı meslek grupları aynı ay içinde birden fazla işverene bağlı olabiliyor. Her işveren, çalışanın brüt ücreti üzerinden primleri SGK’ya ayrı ayrı yatırıyor.
Örneğin bir işçi ocak ayında iki farklı işveren adına 30’ar gün prim bildirilmiş olsa bile SGK kayıtlarında toplam çalışma süresi 30 gün olarak kabul ediliyor. Emekli aylığı hesaplanırken ise asgari ücretin dokuz katına kadar olan kazanç esas alınıyor; bu sınırı aşan tutar prim hesabına dahil edilmiyor.
Başvuru şartları belli oldu
SGK, fazla prim ödemelerini kendiliğinden geri ödemiyor. İade talep edilebilmesi için çalışanın bağlı olduğu sosyal güvenlik merkezine ya da il müdürlüğüne yazılı dilekçeyle başvurması gerekiyor.
Örnek hesaplama
İki ayrı işverene bağlı çalışan bir sigortalı için ocak ayında her bir işverenin SGK’ya 250’şer bin lira kazanç bildirdiğini varsayalım. Bu durumda toplam bildirilen kazanç 500.000 TL’ye ulaşır.
Prime esas kazanç üst sınırı 297.270 TL olduğundan, bu tutarı aşan bölüm şöyle hesaplanır:
500.000 – 297.270 = 202.730 TL
Aşan 202.730 TL üzerinden işçi payına düşen prim tutarı 30.409,50 TL’dir. Çalışan başvuru yaptığında bu miktar kendisine geri ödenir.
Eğer çalışan emekliyse işçi prim oranı yüzde 7,5 olduğu için iade edilecek tutar yarıya iner ve 15.204,75 TL olarak hesaplanır.
İşveren hissesine karşılık gelen prim tutarları ise ne işçiye ne de işverene iade edilir.
İade zamanı
Tavanı aşan kazançlar üzerinden kesilen primler faiz işletilmeden iade ediliyor ve ödeme, dilekçenin verildiği ayı izleyen ayda yapılıyor. Örneğin ocak ayına ait primler şubatta yatırılır; başvuru martta yapılırsa geri ödeme nisanda gerçekleşir. Ancak iade için işverenin primleri SGK’ya yatırmış olması gerekiyor. Yatırılmayan primler söz konusuysa işçi yargı yoluna başvurabiliyor.
2025 yılına kadar prime esas kazanç üst sınırı asgari ücretin 7,5 katı olarak uygulanıyordu. Bu dönemde de aynı ay içinde birden fazla işverene bağlı çalışanlar, sınırı aşan tutarlardan kesilen primleri SGK’ya müracaat ederek geri alabiliyordu.