Son Mühür- Orta Doğu'da onuncu gününe giren savaşın faturasını akaryakıt istasyonlarında pompa fiyatlarının yukarı yönlü güncellenme haberleriyle yakından hissetmeye devam ediyoruz.
Hürmüz Boğazı'nın tanker geçişine neredeyse tamamen kapandığı süreçte petrolün varil 120 dolara kadar çıkan fiyatı, G7 ülkelerinin ortak rezervi devreye sokacak haberleri sonrası 106 dolara kadar geri çekildi.
Petrolde 150-200 dolarların konuşulduğu süreçte Türkiye'de akaryakıt pompa fiyatları nasıl hesaplanıyor sorusu da gündeme geldi.
Piyasa koşullarına göre belirleniyor...
Türkiye'de akaryakıt pompa fiyatı (yani istasyonda gördüğün litre başına satış fiyatı) serbest piyasa koşullarında belirleniyor.
Doğrudan pompa fiyatını belirlemeyen EPDK (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu), piyasayı denetler, tavan fiyat bildirimlerini alır ve rekabetin bozulmamasını sağlar.
Fiyatları etkileyenler uluslararası piyasalar, döviz ve vergilerdir.
Pompa fiyatı oluşumu genelde şu üç ana aşamada gerçekleşir:
Rafineri Satış Fiyatı (Rafineri Çıkış Fiyatı). Temel formül: Gümrüksüz rafineri fiyatı + ÖTV + EPDK payı = Rafineri satış fiyatı (KDV hariç)
Gümrüksüz rafineri fiyatı → Akdeniz piyasası (Platts CIF MED Genova/Lavera gibi referanslar) günlük benzin/motorin fiyatları + dolar kuru ile hesaplanır.
Türkiye petrol ithal ettiği için Brent değil, işlenmiş ürün fiyatları (benzin ve motorin kendi başına) esas alınır.
ÖTV → Litre başına sabit tutar (benzin ve motorinde farklı, dönemsel olarak değişebilir).
EPDK payı → Beyaz ürünler (benzin, motorin vs.) için 2,54 TL/m³, siyah ürünler için 2,69 TL/ton (sabit).
Bu aşamada KDV henüz eklenmez.
Depo Satış Fiyatı Rafineri satış fiyatına dağıtım şirketinin marjı + ürün servis/operasyon ücreti eklenir.
Dağıtım şirketleri kendi maliyetlerini, kârını ve depolar arası lojistiği dikkate alarak bu fiyatı belirler.
Her şirketin depo fiyatı biraz farklı olabilir.
Pompa Satış Fiyatı (Bayi Satış Fiyatı) Depo satış fiyatına → Bayi marjı + istasyon masrafları (kira, personel, elektrik vs.) + bulunduğu bölgenin nakliye/lojistik maliyeti eklenir.
Dağıtım şirketi bayilere tavsiye edilen tavan pompa fiyatı bildirir.
Bayiler bu tavsiye fiyatını uygulamak zorunda değildir; rekabet koşullarına göre daha düşük veya (nadiren) daha yüksek satabilir.
En son yüzde 18 KDV bu fiyat üzerinden eklenir ve vatandaşın gördüğü nihai pompa fiyatı oluşur.
Akdeniz piyasası önemli etken...
:
Pompa Fiyatını Etkileyen Ana Unsurlar şöyle...
Uluslararası Akdeniz piyasası (Platts) ürün fiyatları
Dolar/TL kuru (en büyük etkenlerden biri)
Brent ham petrol fiyatı (dolaylı etkiler)
ÖTV tutarı (en büyük pay vergilerden gelir)
EPDK sabit payı (çok küçük)
Dağıtım şirketi + bayi marjları
Bölgesel nakliye farklarıdır.
Geçtiğimiz hafta petroldeki artışın pompa fiyatlarına daha az yansıması için yeniden uygulamaya konulan eşel mobil sisteminde marjın çok azaldığını belirten Ebru Baki, ''Sadece 99 kuruşluk marj kaldı. Bundan sonra petroldeki artışlar pompa fiyatına hemen yansıtılır'' hatırlatmasında bulundu.