Son Mühür- Tüm dünyanın nefesini tutarak beklediği görüşmelerden sonuç çıkmadı. Nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke olan Pakistan'ın ev sahipkliğinde gerçekleştirilen barış görüşmeleri Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki durumu ve İran'ın nükleer silah geliştirmeme konusunda taviz vermemesi nedeniyle kesildi.
JD Vance başkanlığındaki ABD heyeti 21 saatlik görüşmelere nokta koyarak Pakistan'dan ayrıldı.
Bir iyi, bir kötü haber...
İran'a en iyi teklifi sunduklarını belirten JD Vance,
“İranlılarla bir dizi kapsamlı görüşme yaptık, iyi haber bu.
Kötü haber ise bir anlaşmaya varamamış olmamız .
Bunun, Amerika Birleşik Devletleri’nden çok İran için kötü bir haber olduğunu düşünüyorum.
Bir anlaşmaya varmadan ABD’ye dönüyoruz.
Kırmızı çizgilerimiz netti. İranlılar bizim şartlarımızı kabul etmeyi tercih etmedi.
Asıl gerçek şu ki; nükleer silah arayışında olmayacaklarına ve hızlı bir şekilde nükleer silah elde etmelerini sağlayacak araçların peşine düşmeyeceklerine dair kesin bir taahhüt görmemiz gerekiyor.
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı'nın temel hedefi budur ve bu müzakereler yoluyla ulaşmaya çalıştığımız şey de budur.
Tekrar belirtmek gerekirse, nükleer programları, yani daha önce sahip oldukları zenginleştirme tesisleri imha edilmiş durumda.
Fakat asıl soru şudur:
İranlıların sadece şimdi ya da iki yıl sonra değil, uzun vadede nükleer silah geliştirmeme konusunda temel bir irade kararlılığı gösterdiğini görüyor muyuz?
Bunu henüz görmedik.” ifadeleriyle ABD'ye döneceklerini duyurdu.
ABD olarak temel taleplerini en net şekilde ortaya koyduklarını ancak İran'ın "bu şartları kabul etmemeyi tercih ettiğini" söyleyen Vance, ABD Başkanı Donald Trump'la da defalarca telefonda görüştüklerini kaydetti.
Masa neden dağıldı?
Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Başkanı Prof. Dr. Harun Yakışık, ''Masa dağıldı, kriz derinleşti'' hatırlatmasında bulunarak, ''Anlaşma neden çıkmadı?'' sorusunu değerlendirdi.
''Pakistan’da kritik ABD–İran görüşmeleri sonuçsuz dağıldı. 21 saat süren zirvede taraflar masadan kalktı çünkü talepler çakıştı, güven oluşmadı'' diyen Prof. Yakışık,
''Anlaşma sağlanamayan başlıklar:
1.İran’ın nükleer programı; ABD net ve bağlayıcı sınırlama istedi
2.Yaptırımlar ve dondurulan varlıklar; İran önce kaldırılmasını şart koştu
3.Hürmüz Boğazı kontrolü; İran stratejik üstünlük talep etti
4.Bölgesel ateşkes (Lübnan dahil); kapsam ve taraflar konusunda uzlaşı çıkmadı
5.Savaş tazminatı; İran masaya koydu, ABD reddetti
Neden anlaşma çıkmadı?
Çünkü taraflar aynı anda hem güvenlik hem güç kazanmaya çalıştı:
ABD önce sınırlama, İran önce yaptırım kaldırma dedi. Kimse ilk adımı atmadı.
Ateşkes pamuk ipliğinde. Diplomasi kilitlendi. Dünya beklemede.'' değerlendirmesinde bulundu.