Son dönemde küresel ekonomide yaşanan gelişmeler, bakır fiyatlarını yeniden yatırımcıların odağına taşıdı. Özellikle sanayi üretimindeki hareketlilik, Çin'in talep görünümü ve dolar kurundaki dalgalanmalar bakır fiyatlarında belirleyici rol oynuyor. Raporlara göre 2040 yılına kadar 10 milyon metrik tonluk bir arz açığı öngörülüyor.
Bakır fiyatları neden yükseliyor?
Bakır fiyatlarındaki yükselişin arkasında küresel ölçekte etkili olan birçok dinamik bulunuyor:
- Elektrikli araç üretimindeki artış: Çin başta olmak üzere dünyada elektrikli araç üretimi hız kazanıyor
- Yeşil enerji projeleri: Yenilenebilir enerji yatırımları bakır talebini artırıyor
- Altyapı yatırımları: Küresel altyapı projeleri bakır kullanımını yükseltiyor
- Çin'in ekonomik toparlanması: Dünyanın en büyük bakır tüketicisinden gelen olumlu sinyaller
- Tedarik sorunları: Üretici ülkelerde yaşanan aksamalar arz tarafında baskı oluşturuyor
- Dolar endeksindeki zayıflama: Bakırı yatırımcılar açısından daha cazip hale getiriyor
| Faktör | Etki |
|---|---|
| Elektrikli araç talebi | Artış |
| Yeşil enerji projeleri | Artış |
| Çin ekonomik toparlanması | Artış |
| Arz kısıtlamaları | Fiyat yükselişi |
| Dolar zayıflaması | Fiyat yükselişi |
2040 yılına kadar bakırda arz açığı mı bekleniyor?
Sanayi ve teknoloji alanında en yaygın kullanılan metallerden olan bakırda ivmelenen talep, gelecek döneme ilişkin bakır arzında endişeleri artırıyor. Raporlara göre küresel bakır talebinin 2040 yılına kadar yüzde 50 artması bekleniyor.
Yer üstü risklerinde iyileşme ve önemli yeni yatırımlar olmadığı takdirde bakırda 2040 yılına kadar 10 milyon metrik tonluk bir arz açığı olacağı tahmin ediliyor. Ortalama bakır cevheri kalitesindeki düşüş ise Güney Amerika gibi büyük üretim bölgelerinde maden çıkarma işlemini daha karmaşık ve pahalı hale getiriyor.
Bakır madenciliğinde maliyetler neden artıyor?
Ortalama bakır madeninin keşfedilmesinden üretime geçmesine kadar 17 yıl geçiyor. Bu sürenin büyük bir kısmı izin süreçlerine, çevresel değerlendirmelere ve halkla yapılan istişarelere ayrılıyor.
Maliyetleri artıran faktörler:
- Enflasyon
- Düşük cevher kalitesi
- Daha derin bölgelerdeki madencilik faaliyetleri
Uzman görüşü: Bakır fiyatları yükselmeye devam edecek mi?
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, bakır fiyatlarındaki yükselişin aslında bir süredir beklendiğini belirterek şunları söyledi:
"Geçen yıldan beri hazırlanan raporlara baktığımız zaman özellikle talep tarafındaki artışa rağmen arzın aynı şekilde artış göstermemesi zaten bilinen bir gerçekti."
Ergezen, talep tarafındaki artışın en büyük nedenlerinden birinin Çin'deki yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar ve yapay zeka kaynaklı ürünlerdeki talep artışı olduğunu vurguladı.
Çin'in bakır talebindeki rolü ne kadar büyük?
Ergezen, Çin ekonomisinin yeniden güçlü büyüme dönemine girdiğinin görülmesiyle birlikte ciddi bir bakır talebi artışı olacağını ve bunun fiyatları daha yukarı seviyelere götürme potansiyeli taşıdığını belirtti.
"Bakır belki de son dönemde küresel büyümedeki yavaşlamadan etkilenmeyen nadir emtialardan biri. Özellikle hem Güney Amerika hem de Avustralya tarafında bir miktar kısıntılar var. Bu kısıntılar arz tarafını baskılarken, diğer taraftan talep düzenli şekilde artmaya devam ediyor."
Bakır nedir, nerelerde kullanılır?
Bakır, elektrik ve ısı iletkenliği yüksek olan, korozyona dayanıklı bir metaldir. Başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Elektrik kabloları ve iletkenler
- Elektronik devreler
- Elektrikli araç bataryaları
- Yapı malzemeleri (su boruları, çatı kaplamaları)
- Endüstriyel makineler
- Yenilenebilir enerji sistemleri (güneş panelleri, rüzgar türbinleri)
Bakır fiyatları, Londra Metal Borsası'ndaki işlemlerle belirlenir ve küresel ekonomik büyüme beklentileri, sanayi üretim verileri, dolar kuru ve jeopolitik gelişmelerden doğrudan etkilenir.