İzmir’de 35 yıldır ALS hastalığına karşı büyük bir direnç gösteren emekli göz tabibi Alper Kaya, asansörlerde güvenlik standardını yükseltmek amacıyla getirilen "iç kapı" zorunluluğunun kurbanı oldu. Teknik düzenleme sonrası daralan asansör kabini, yaşam destek üniteli tekerlekli sandalyenin sığamayacağı boyutlara inince, Kaya’nın dış dünyayla olan tek fiziksel bağlantısı tamamen koptu.
Loading...
Mevzuat değişikliği ve teknik çıkmazın başlangıcı
Türkiye genelinde asansör güvenliğini maksimize etmek ve kaza risklerini minimize etmek amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hayata geçirilen yönetmelik güncellemeleri, beklenmedik bir mağduriyet zinciri oluşturdu. 2023 yılında yürürlüğe giren ve eski tip asansörlere kabin içi güvenlik kapısı takılmasını şart koşan düzenleme, İzmir’de yaşayan 65 yaşındaki Dr. Alper Kaya’nın özgürlüğünü elinden aldı. Henüz mesleğinin başındayken ALS teşhisi alan ve yıllar içinde kas kontrolünü kaybederek tekerlekli sandalyeye bağımlı hale gelen Kaya, daha önce sorunsuz kullandığı asansörün artık bir engele dönüştüğünü ifade ediyor.
Santimetrelerle ölçülen kayıp ve daralan yaşam alanı
Hastalığının seyrine paralel olarak solunum desteği sağlayan, geniş hacimli ve yüksek donanımlı bir medikal tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kalan Kaya, 2000’li yılların başında yerleştiği dairesinde uzun süre asansörü kullanarak sosyal hayatını sürdürebildi. Ancak asansör periyodik kontrollerinde kabin içi kapı bulunmamasının "kırmızı etiket" yani güvensiz kategorisine alınması, apartman yönetimini zorunlu bir değişikliğe itti. Eski binaların dar asansör kuyularına yerleştirilen katlanır kapı mekanizmaları, kabin içindeki kullanım alanını kritik seviyede daralttı. Bu daralma sonucunda Kaya’nın yaşam destek ünitesiyle donatılmış tekerlekli sandalyesi, asansöre fiziksel olarak giremez hale geldi.
Bir hekimin özgürlük mücadelesi ve yalnızlaşma süreci
Yaşadığı süreci hüzünle anlatan Emekli Göz Doktoru Alper Kaya, ALS hastalığının sinsi ilerleyişine rağmen hayata tutunmaktan asla vazgeçmediğini belirtti. Taşındığı ilk yıllarda baston yardımıyla, hatta bazen bağımsız bir şekilde yürüyebildiğini dile getiren Kaya, zamanla hareket kabiliyetini yitirdiğini ancak akülü sandalyesi sayesinde özgürlüğünü koruduğunu anlattı. Eski yapılı binanın küçük asansörünün bile kendisine yettiği günlerin geride kaldığını vurgulayan Kaya, 2023 sonrası mühendislerin denetimiyle takılan iç kapının, kendisi için dış dünyayı bir duvara dönüştürdüğünü söyledi. Kapı mekanizması nedeniyle kapanamayan asansör, artık onu evinden sokağa taşıyamıyor.
Erişilebilirlik krizinde esnek çözüm beklentisi
Bu sorunun sadece şahsına münhasır olmadığını, sosyal ağlar üzerinden ulaştığı pek çok engelli bireyin benzer "asansör hapsi" yaşadığını belirten Dr. Kaya, yetkililere sağduyu çağrısında bulunuyor. Eski binalarda yapısal kısıtlamalar nedeniyle asansör boşluklarını genişletmenin imkansız olduğunu hatırlatan emekli hekim, güvenlikten ödün vermeden daha inovatif çözümlerin mevzuata dahil edilmesi gerektiğini savunuyor. Uzaktan kumandalı sistemler, özel butonlar veya farklı teknik güvenlik önlemleri gibi esnek uygulamaların mağduriyetleri bitirebileceğini belirten Kaya, bürokrat ve teknokratların bu toplumsal sorunu çözmek için acilen yeni bir çalışma başlatmasını arzu ettiğini dile getiriyor.