Acıbadem Kent Hastanesi Klinik Psikoloğu Doğancan Dursun, hızla dijitalleşen dünyada çocukların yoğun bir uyaran akışına maruz kaldığını ifade etti.
Özellikle kısa süreli ve hızlı tüketilen “reels” tarzı içeriklerin çocukların dikkat sistemini zorladığını belirten Dursun, bu durumun dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dürtü kontrol sorunları ve bağımlılık riskini artırabileceğini söyledi.
Dursun’a göre, sürekli değişen görsel ve işitsel içerikler çocuk beyninde “gürültü etkisi” oluşturarak sağlıklı gelişim sürecini sekteye uğratıyor.
“Tabletle yemek alışkanlığı ciddi risk taşıyor”
Çocukların ekran karşısında yemek yemesinin sanılandan daha büyük sorunlara yol açabileceğine dikkat çeken Dursun, bu alışkanlığın hem fiziksel hem de psikolojik etkileri olduğunu vurguladı.
Ekran karşısında beslenen çocukların yeme deneyimini tam anlamıyla yaşayamadığını belirten Dursun, şu ifadeleri kullandı:
“Bu durum, ilerleyen yaşlarda aşırı tüketim eğilimi, obezite ve bağımlılık riskini artırabilir. Ayrıca çaba sarf edilmeden elde edilen yüksek dopamin, beynin ön bölgesinde duyarsızlaşmaya neden olabilir.”
Sağlıklı gelişimde bağ kurma kritik rol oynuyor
İnsan beyninin doğum öncesinden itibaren gelişmeye başladığını ve özellikle ilk yıllarda çok hızlı bir gelişim süreci yaşadığını hatırlatan Dursun, bu dönemde bakım veren ile kurulan ilişkinin hayati önemde olduğunu söyledi.
Günümüzde bu bağın yerini çoğu zaman dijital cihazların aldığını belirten Dursun, ekranla büyüyen çocukların aşırı uyarana maruz kaldığını ve bunun sağlıklı bir gelişim tablosu oluşturmadığını ifade etti.
“Anne, canım sıkıldı” cümlesi geri dönmeli
Çocukların sıkılmasının aslında gelişim için önemli bir fırsat olduğunu belirten Dursun, geçmişte sıkça duyulan “Anne, canım sıkıldı” ifadesinin bilimsel açıdan değerli olduğunu söyledi.
Sıkılmanın; üretkenlik, içsel motivasyon ve odaklanmayı artıran bir süreç olduğunu vurgulayan Dursun, çocukların doğal ortamlarla temas etmesi gerektiğini belirtti. Kum, çamur ve sokak oyunları gibi aktivitelerin çocuk gelişimine önemli katkılar sağladığını ifade etti.
Az oyuncak, daha güçlü hayal gücü
Araştırmalara göre fazla oyuncağın çocukların dikkat süresini kısalttığını belirten Dursun, daha az oyuncağa sahip çocukların daha uzun süreli ve yaratıcı oyunlar kurabildiğini söyledi.
“20 oyuncak kuralı”nın yeterli olabileceğini dile getiren Dursun, ebeveynlere nicelik yerine nitelik odaklı bir yaklaşım benimsemeleri çağrısında bulundu.
Her istenen oyuncağın hemen alınmaması gerektiğini belirten Dursun, “Mahrumiyet de gelişimin doğal bir parçasıdır” dedi.
Ailelere “ekransız detoks” önerisi
Çocuklukta başlayan bağımlılıkların yaşam boyu sürebileceğine dikkat çeken Dursun, ebeveynlere önemli önerilerde bulundu:
Haftada en az 2 gün “ekransız detoks” uygulayın,
Hafta içi sanal oyunları sınırlandırın,
Çocuklarla dijitalden uzak, gerçek iletişim kurun,
Takım sporları ve fiziksel aktiviteleri teşvik edin,
Sokak oyunlarına yönlendirin.
Dursun, ebeveynlerin çocukların gelişimi için dijital dünyayla sağlıklı bir denge kurması gerektiğini vurgulayarak, “Bugün biraz yavaşlamaya ve çocukların sıkılmasına izin vermeliyiz” mesajını verdi.