Son Mühür/ Beste Temel - Dünyanın en önemli kültürel miras alanları arasında gösterilen Phoenix Antik Kenti’ndeki bilimsel çalışmalar, İzmir Ekonomi Üniversitesi bünyesinde sürdürülecek. İEÜ öğretim üyesi Dr. Asil Yaman’ın direktörlüğünü üstlendiği Phoenix Arkeoloji Projesi, geçmiş uygarlıkların izlerini gün yüzüne çıkararak bölgenin kültürel ve ekonomik potansiyelini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle yürütülen çalışmalar, 30 kişilik uzman ekip tarafından 2026 yılı boyunca Phoenix’in kuzeyinde yer alan Taşlıca ve Söğüt köylerinde yoğunlaştırılacak. Belgelenen kültür varlıklarının korunmasıyla birlikte alanın UNESCO adaylığı sürecine katkı sunulması hedefleniyor.
“Yeni nesil bir arkeoloji anlayışı”
Projeye ilişkin bilgi veren Dr. Asil Yaman, Phoenix’te yalnızca kazı yapılmadığını vurguladı. Yaman, şu ifadeleri kullandı:
“Phoenix’te çok yönlü bir kültürel coğrafya okuması yapıyoruz. İnsan, doğa, mimarlık ve üretim pratikleri arasındaki ilişkileri çözümleyerek 2 bin 600 yıllık geçmişi gelecekle buluşturmayı amaçlıyoruz.”
2021 yılından bu yana yürütülen çalışmalara dikkat çeken Yaman, “Sistematik yüzey araştırmaları, mimari belgeleme, arkeolojik analizler ve kültürel miras eğitim projeleri yürütülüyor. Arkeoloji, mimarlık, jeoloji, ekoloji, tarih ve antropoloji gibi disiplinleri bir araya getiren bütüncül bir yaklaşım benimsiyoruz” dedi.
“Halkla iç içe bir proje”
Bölge halkının projeye verdiği desteğin önemine değinen Yaman, şu değerlendirmede bulundu: “Bölge halkından ciddi destek alıyoruz. Süreci merakla takip ediyorlar. Halkla iç içe yürüyen, çağdaş ve katılımcı bir arkeoloji projesi ortaya koyuyoruz.”
Sürdürülebilir kırsal yaşam modeli
Phoenix Arkeoloji Projesi’nin kuramsal yaklaşımına da değinen Dr. Yaman, alanın ‘dolanıklık’ kuramsal çerçevesi içinde ele alındığını belirtti. Yaman, “Mekansal düzeni, üretim pratiklerini ve gündelik yaşamı yalnızca fiziksel kalıntılar üzerinden değil; tarihsel, toplumsal ve çevresel ilişkiler ağı içinde okuyoruz. Phoenix, tarih boyunca kendi kendine yetebilen sürdürülebilir kırsal yaşam modelinin somut bir örneğini sunuyor” diye konuştu.
Türkiye, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nden araştırmacıların yer aldığı proje, İzmir Ekonomi Üniversitesi çatısı altında Türkiye’nin en kapsamlı kırsal arkeoloji ve kültürel peyzaj çalışmalarından biri olarak öne çıkıyor.
Dünya mirası hedefi
Phoenix Antik Kenti’nin dünya mirası potansiyeline sahip olduğunu ifade eden Dr. Yaman, şunları söyledi:
“Bilimsel, mekansal ve yönetsel altyapının oluşturulmasına yönelik çalışmaları sürdürüyoruz. Bir sonraki aşamada arkeolojik kazı sürecinin başlatılması planlanıyor. Uzun vadeli araştırma stratejisi ve alan yönetim planı doğrultusunda Phoenix’i uluslararası akademik ve kültürel platformlarda daha görünür hale getirmeyi hedefliyoruz.”
Sergi hazırlıkları sürüyor
Projeye ilişkin bir sergi hazırlığının da gündemde olduğunu belirten Yaman, “Phoenix Arkeoloji Projesi, bilimsel araştırmayı çağdaş sanatla buluşturuyor. Taşlıca’daki Phoenix Arkeolojik Araştırma Merkezi bünyesinde yürütülen program kapsamında sanatçılar, kırsal miras, su yönetimi, üretim pratikleri ve yerel hafıza temaları üzerinden alanla etkileşim kuruyor. Hazırlıkları süren sergiyle Phoenix, akademik bir araştırma alanı olmanın ötesine geçerek kamusal ve estetik bir tartışma zemini haline gelecek” ifadelerini kullandı.