İzmir’de ulu ağaç denildiğinde ilk akla gelen doğal varlıklardan biri olan Kunduracı Çınarı, Buca ilçesine bağlı Kaynaklar köyünde bulunuyor. Yaklaşık bin yıla yakın geçmişiyle dikkat çeken çınar ağacı, sahip olduğu nitelikler nedeniyle anıt ağaç olarak tescillenmiş durumda.
Gövdesinde yer alan “Tabiat Anıtı” tabelası ile resmî olarak koruma altında bulunan ağaç, İzmir’in doğal mirasları arasında gösteriliyor. Yüzyıllardır ayakta duran yapısıyla bölgenin simgeleri arasında yer alıyor.
Anıt ağaç seçilme kriterleri
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu tarafından yapılan tanıma göre, tabiat yapısı, ölçüleri ve diğer özellikleri bakımından anıtsal nitelik kazanan ağaçlar anıt ağaç olarak kabul ediliyor. Bu ağaçların, doğal ortamlarında varlıklarını sürdürebilmeleri, uzun bir geçmişe sahip olmaları ve görsel değer taşımaları gerekiyor.
Bu kriterleri taşıyan Kunduracı Çınarı, kuşaklar arasında bağ kurabilecek nitelikte olması nedeniyle koruma altına alınan ağaçlar arasında bulunuyor.
İzmir’deki anıt ağaç sayısı ve Kunduracı Çınarı’nın yeri
T.C. Kültür Bakanlığı verilerine göre, Türkiye genelinde toplam 93 adet tabiat anıtı ağaç bulunuyor. Bu ağaçların 10’u İzmir ilçeleri sınırları içerisinde yer alıyor.
İzmir çevresindeki anıt ağaçlar arasında öne çıkan Kunduracı Çınarı, Buca’nın doğusunda, Nif Dağı yamaçlarında kurulu Kaynaklar köyünde bulunuyor. Bölgede çok sayıda su kaynağı yer alması nedeniyle köy bu isimle anılıyor.
Ağacın adının kaynağı
Köyün simgelerinden biri haline gelen tarihi çınar ağacı, görünümünün kunduracı örsüne benzetilmesi nedeniyle Kunduracı Çınarı adını aldı. Bu isim, yıllar içerisinde halk arasında yaygın olarak kullanılmaya başlandı.
Anıt ağaç olarak tescil süreci
Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 1994 yılında yapılan incelemede, Kunduracı Çınarı’nın yaşının 980 olduğu belirlendi. Aynı araştırmada ağacın boyunun 30 metre, çapının ise yaklaşık dört metre olduğu tespit edildi.
Elde edilen bu veriler doğrultusunda Kunduracı Çınarı, 29 Eylül 1994 tarihinde resmî olarak anıt ağaç statüsüne alındı. Bu süreçle birlikte ağaç koruma altına alındı ve doğal miras olarak kayıtlara geçti.
Doğal miras niteliği taşıyor
Yaşları ve boyutlarıyla dikkat çeken anıtsal ağaçlar, doğaseverlerin ilgisini çekiyor. Yurt dışında da benzer örneklerin ulusal parklarda ziyaretçi akınına uğradığı biliniyor.
Kunduracı Çınarı, sahip olduğu tarihsel geçmişi ve doğal özellikleriyle İzmir’in korunması gereken değerleri arasında yer almaya devam ediyor. Bölge için hem kültürel hem de doğal bir simge olma özelliğini sürdürüyor.