İzmir'in Urla ilçesine bağlı, sokaklarını süsleyen rengârenk korkuluklarıyla tanınan Barbaros Mahallesi, küresel ölçekte büyük bir başarıya imza attı. Mahalle, Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Turizm Örgütü tarafından belirlenen "En İyi Turizm Köyleri 2025" listesine girmeyi başararak, bölge turizmindeki potansiyelini uluslararası alanda tescilledi. 2012 yılında yürürlüğe giren Büyükşehir Yasası ile idari olarak mahalle statüsüne geçmesine rağmen, Barbaros sakinleri özgün köy kültürü ve geleneksel üretim faaliyetlerini yaşatmaya devam ediyor. Bu başarı, yerel kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilir turizmin yerel kalkınmaya sağladığı katkı gibi kritik kriterlerle değerlendirildi. Barbaros, bu prestijli ödüle layık görülen 29 ülkeden 52 köy arasında yer alarak Türkiye'yi temsil etti.
Oyuk festivali ve sanatsal kimlik
Mahallenin turizmle yeniden canlanmasında kilit rol oynayan unsur, 2016 yılından bu yana düzenlenmeye devam eden "Oyuk Festivali" oldu. Köy sakinlerinin bostan korkuluğuna verdikleri yerel isim olan 'oyuk' teması etrafında şekillenen festival, Türkiye'nin tek tematik festivali olma özelliğini taşıyor. Festival, sadece yerel halkın değil, farklı şehirlerden gelen turistlerin de yoğun ilgisini çekiyor. Muhtar Barbaros Ersan'ın aktardığına göre, festival ilk yılında 6 bin ziyaretçiyi ağırlayarak önemli bir başlangıç yaptı. Ayrıca, mahalle sakinlerinden oluşan tiyatro ekibi ve koro da sanatsal kimliği güçlendiren gösterilerle Barbaros'u bir kültür sanat durağı haline getirdi.
Turizm kökeni 1970'lere dayanıyor
Barbaros Mahallesi Muhtarı Barbaros Ersan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, mahalleye yönelik ilk BM başvurusunu 2021'de yaptıklarını belirtti. Mahallenin turizmle tanışmasının aslında eskiye dayandığını ifade eden Ersan, "1970'li yılların ortalarından 1998'e kadar köyümüzde Türk geceleri düzenlenir, turizm firmaları köye turist getirirdi. Ancak otellerde 'her şey dahil' sisteminin yaygınlaşmasıyla bu gelenek bir süreliğine kesintiye uğradı" dedi. Mahallenin görsel zenginliğinin birçok dizi, klip ve reklam çekimine ev sahipliği yaptığını da ekleyen Ersan, ilk filmin 1986'da çekilen 'Uzun Bir Gece' olduğunu kaydetti.
Gençler geri dönüyor: Tersine göç ve kooperatifleşme
Muhtar Ersan, Oyuk Festivali'nin başlatılmasının temel amaçlarından birinin mahalle sakinlerine ek kazanç sağlamak ve büyük şehirlere olan göçü tersine çevirmek olduğunu vurguladı. Bu hedefe ulaşmada önemli bir başarı elde ettiklerini belirten Ersan, "2016 öncesinde 550-600 civarında olan köy nüfusu, bugün 900'ü geçmiş durumda. Geri dönen gençlerimiz kendi işletmelerini kurdular" ifadelerini kullandı. Kırsal kalkınma alanında Barbaros Tarımsal Kalkınma Kooperatifi'ni kurarak yerel sarı susamın işletmeciliğine başladıklarını anlatan Ersan, Barbaros Kültür Sanat ve Turizm Kalkınma Derneği ile de iş birliği içinde olduklarını, birçok işi imece usulüyle çözdüklerini belirtti.
Mahalle esnafı Özen Doğru da mahalleye gösterilen ilgiden memnuniyet duyduklarını dile getirerek, rengarenk 'oyukların' artık köyün sembolü haline geldiğini söyledi. Barbaros'u ziyaret eden turistler de bu kırsal turizm modelinin sürdürülebilirlik açısından önemine dikkat çekti.