Son Mühür / Sayıştay’ın Kiraz Belediyesi’ne ilişkin 2024 yılı denetim raporu, belediyenin mali yönetimi ve idari uygulamalarındaki ciddi eksiklikleri gözler önüne serdi. Raporda; belediyenin taşınmazlarının değer tespitini yapmadığı, bazı hizmet alımlarında yüklenici firmalarla sözleşme imzalamadığı, ruhsatsız yapılarla ilgili denetim süreçlerini işletmediği ve milyonlarca lira değerindeki parke taşlarını koruma altına almayarak kamusal zarara yol açabilecek şekilde sahipsiz bıraktığı tespitlerine yer verildi.
“Değer tespiti yok, muhasebe kayıtları güncel değil”
Sayıştay denetiminde, Kiraz Belediyesi adına tapuda kayıtlı taşınmazların değer tespitlerinin yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarının güncel olmadığı tespit edildiği yer aldı. Mevzuata göre taşınmazların maliyet veya rayiç değerleri üzerinden kayda alınması gerekirken, belediye bu yükümlülüğü yerine getirmediği belirtilirken bu durumun belediyenin mali tablolarındaki arsa, arazi, bina ve diğer taşınmaz hesaplarının doğruluğunu olumsuz etkileyen bir eksiklik olduğu ifade edildi. Sayıştay, taşınmazların rayiç değerlerinin belirlenip muhasebe kayıtlarının güncellenmesi gerektiğini vurguladı.
Yüklenici firmalarla sözleşme yapılmamış
Sayıştay denetimine göre, belediyenin bazı mal, hizmet ve yapım işlerini doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği ancak belirli bir süreyi kapsayan bu alımlarda yüklenicilerle sözleşme yapmadığı belirtildi. Mevzuatın, süresi belli tüm alımlarda sözleşme yapılmasını zorunlu kıldığı hatırlatılarak iş makinesi kiralama ve parke döşeme işleri buna örnek gösterildi.
“Ruhsatsız yapılarda denetimsizlik”
Sayıştay denetiminde, belediyenin ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılarla ilgili yasal süreci etkin biçimde işletmediği vurgulandı. İmar Kanunu’na göre bu tür yapılar tespit edildiğinde, inşaatın mühürlenmesi, bir ay içinde ruhsata uygun hale getirilmemesi durumunda iki ay içinde yıkım kararı alınması ve en geç altı ay içinde yıkımın gerçekleştirilmesi gerektiği ancak belediyenin bu yaptırımları zamanında uygulamadığı belirtildi. Bu durumun, imara aykırı yapılarla mücadelede etkisiz bir denetim ve uygulama eksikliğine yol açtığına işaret edildi.
Sayıştay, belediye sınırları içinde ruhsatsız faaliyet gösteren bazı işletmeler olduğunu ve bu nedenle belediye işyeri açma izni harcı gelirinden mahrum kaldığına da raporda yer verdi. Ayrıca, belediye sınırları içinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunmayan binalardan emlak vergisi alınmadığı, bu nedenle gelir kaybı oluştuğu tespit edildi. Mevzuata göre, bir binanın ruhsatı olmasa bile fiilen inşa edilmiş olması emlak vergisi alınması için yeterli olduğu ve binaya malik olan ya da bina üzerinde tasarrufta bulunan kişiler emlak vergisi mükellefi sayıldığı ifade edildi. Sayıştay, Kiraz Belediyesi’nin ruhsatsız binalardan da emlak vergisi tahakkuk ettirmesi gerektiğinin altını çizdi.
YİKOB hibe etmişti, köylere rastgele bırakıldı!
Sayıştay raporuna göre, İzmir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) tarafından Kiraz Belediyesi’ne hibe edilen toplam 168 bin metrekare parke taşının önemli bir kısmının döşenmediği ve düzgün şekilde muhafaza edilmediği ortaya çıktı. Denetim bulgularına göre, Kiraz Belediyesi’nin bu taşları teslim almış olmasına rağmen, taşınır işlem fişlerini düzenlemediği ve taşları şantiye sahasına getirmeden ilçenin çeşitli köy ve bölgelerine rastgele bırakarak kontrolsüz bir şekilde depoladığı belirtildi.
Yapılan incelemelerde, söz konusu parke taşlarının 24 Ocak 2024 tarihli sözleşme kapsamında, keşif artışı dahil 34 milyon 683 bin TL maliyetle üretildiği ve Şubat–Nisan 2024 döneminde parti parti belediyeye hibe edildiği tespit edildi. Buna göre; 26 Şubat 2024 tarihinde 89 bin 428 metrekare, 25 Mart 2024 tarihinde 50 bin 572 metrekare, 2 Nisan 2024 tarihinde 28 bin metrekare olmak üzere 168 bin metrekare taşın kayda geçtiği belirtildi. Ancak bu taşların büyük bir kısmının henüz döşenmediği, belediye tarafından da güvenlik önlemi alınmadan açık alanlarda bırakıldığının tespit edildiği bildirildi.
Sayıştay, bu durumun 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine aykırı olduğunun altını çizdi. Mevzuata göre kamu idareleri, kendilerine teslim edilen taşınır malların kayıtlarını tutmak, muhafaza etmek, amacına uygun şekilde kullanmak ve zarar, kayıp veya usulsüzlüklerden doğan sorumlulukları tespit ederek gerekli önlemleri almakla yükümlü. Ayrıca hibe veya bedelsiz devir yoluyla alınan taşınırların, devreden idarenin gösterdiği değer üzerinden taşınır kayıt sistemine işlenmesi ve Varlık İşlem Fişi ile kayıt altına alınması da zorunlu.
Sayıştay değerlendirmesinde, belediyenin hibe edilen bu parke taşlarını ne taşınır kayıtlarına dahil ettiği ne de döşenene kadar güvenli biçimde koruma altına aldığı yer aldı. Bu nedenle, taşların kayıp veya zarara uğrama riski bulunduğu ve kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanılmadığı sonucuna varıldığı ifade edildi.