Son Mühür - Afganistan’da Taliban yönetimi, uzun süredir süren baskıcı politikalarına bir yenisini ekleyerek yeni bir ceza kanunu taslağıyla toplumsal düzeni derinden etkileyecek düzenlemeleri duyurdu. Söz konusu tasarı, eleştirmenler tarafından ayrımcı bir ceza sistemini meşrulaştıran bir girişim olarak yorumlanıyor.
Toplumu sınıflandırdılar
Yeni yasa taslağında toplumun sınıflara ayrıldığı ve suçlara uygulanacak yaptırımların bu sınıflandırmaya göre belirlendiği görülüyor. Metinde sıkça “efendi” ve “köle” ifadelerinin kullanılması uluslararası hukuk ilkeleriyle bağdaşmadığı gerekçesiyle tepki çekti. Bazı maddelerde cezalandırma yetkisinin kölenin sahibine bırakılması ise insan hakları savunucularının sert eleştirilerine yol açtı.
Taslak metinde ayrıca dinî temelli ayrıcalıkların öne çıktığı görülüyor:
- Bir suç, “din âlimi” tarafından işlendiğinde yalnızca uyarıyla geçiştirilecek.
- Ayrıcalıklı kesim için mahkemeye çağrılma ve ihtar gibi hafif cezalar öngörülüyor.
- Orta sınıftaki kişiler hapisle cezalandırılırken, en alt tabaka için buna fiziksel yaptırımlar da dahil ediliyor.
Kız çocukları için eğitim yasaklandı
Bu ceza kanunu taslağı, Taliban’ın mevcut eğitim politikalarıyla örtüşerek kız çocuklarının öğrenim hakkını tamamen ortadan kaldıran uygulamaları da gözler önüne seriyor. Taliban uzun süredir kızların ortaokul sonrası eğitime devam etmesine izin vermezken, Afganistan kız çocuklarının eğitim hakkının sistematik biçimde engellendiği tek ülke olarak öne çıkıyor. Bu yasak halihazırda yaklaşık 2,2 milyon kız çocuğunu eğitimden mahrum bırakıyor ve ülkenin toplumsal geleceğini ciddi biçimde riske atıyor. Uluslararası kuruluşlar, kız çocuklarının yeniden eğitime erişebilmesi ve adil ceza sisteminin sağlanması için Taliban üzerindeki baskıyı artırsa da şu ana kadar somut bir adım atılmış değil.