Son Mühür/ Beste Temel- İzmir Ekonomi Kulübü tarafından organize edilen “Ortak Gelecek için Ortak Akıl, Vizyon Arayışları” toplantısı, dünya ticaretinin merkezindeki en büyük tartışmayı masaya yatırdı. Toplantının konuğu olan Manisa Celal Bayar Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emin Akçaoğlu, enerji piyasalarındaki yapısal değişimleri ve doların küresel hegemonyasını tehdit eden gelişmeleri çarpıcı bir analizle paylaştı. Akçaoğlu, enerji ticaretinin Çin Yuanı gibi yerel para birimlerine kaymasının, İkinci Dünya Savaşı sonrası ABD eksenli kurulan dünya düzeninin sonu anlamına gelebileceğini vurguladı.
Petrodolar sisteminden jeopolitik kırılmaya
Prof. Dr. Emin Akçaoğlu, moderatörlüğünü Prof. Dr. Ülviyye Sanılı Aydın’ın üstlendiği oturumda, 1945’te temelleri atılan Bretton Woods sisteminin tarihsel serüvenini özetledi. 1971 yılında doların altın standardından kopmasıyla başlayan yeni sürecin, 1973 petrol krizi sonrası "Petrodolar" mekanizmasıyla perçinlendiğini ifade etti. Bu döngünün, petrol zengini ülkelerin gelirlerini ABD finansal varlıklarına geri yatırmasıyla doların küresel hakimiyetini koruduğunu belirten Akçaoğlu, günümüzde bu mekanizmanın alternatif ticaret blokları ve artan jeopolitik riskler nedeniyle ciddi bir tehdit altında olduğunun altını çizdi.
Enerji arz güvenliğinde kritik durak: Hürmüz Boğazı ve İran
Toplantı kapsamında "İran Savaşı, Politik Riskler ve Küresel Enerji Piyasaları" başlıklı bir sunum gerçekleştiren Prof. Dr. Akçaoğlu, enerji arz güvenliğine dair stratejik uyarılarda bulundu. Küresel petrol ticaretinin şah damarı olan Hürmüz Boğazı’nda meydana gelebilecek olası bir aksamanın, enerji maliyetlerini kontrol edilemez seviyelere çıkarabileceğine dikkat çekti. İran’ın maruz kaldığı ambargolara rağmen geliştirdiği "kendi kendine yeten ekonomi" modelinin bir direnç noktası oluşturduğunu belirten Akçaoğlu, ABD ve İsrail’in bölgedeki hamlelerinin çok boyutlu etkileri olacağını vurguladı. Bu türbülansın, Türkiye ve Avrupa Birliği gibi enerji ithalatçısı ülkelerin cari dengelerini doğrudan sarsabileceği uyarısını yaptı.
Paradigma değişimi: Yuan ve dijital paraların yükselişi
Doların geleceğine dair öngörülerini paylaşan Akçaoğlu’na göre, ABD hegemonyası için en somut tehdit Çin’in ticaret ve teknoloji alanındaki istikrarlı ilerleyişi. Çin’in yenilenebilir enerji yatırımlarında liderliğe oynaması ve enerji ithalatında Yuan kullanımını teşvik etmesi, küresel finansal sistemde köklü bir paradigma değişikliğine işaret ediyor. Enerji ticaretinin dolar dışı unsurlarla yapılmasının sadece ekonomik bir tercih değil, aynı zamanda siyasi bir meydan okuma olduğunu savunan Akçaoğlu, doların egemenliğinin sarsılmasının ABD'nin küresel yaptırım gücünü ve hegemonik üstünlüğünü kaybetmesi anlamına geleceğini belirtti.
Pazar paylaşım mücadelesi ve gelecek vizyonu
Dünyadaki petrol rezervlerinin tükendiği yönündeki iddialara mesafeli yaklaşan Prof. Dr. Akçaoğlu, asıl meselenin rezervlerin mevcudiyeti değil, bu kaynaklara erişim ve ticaretin hangi kurallara göre yapılacağı olduğunu ifade etti. İklim değişikliği anlaşmaları ve enerji geçiş süreçlerinin arka planında büyük güçlerin pazar paylaşım mücadelesinin yattığını ekleyen Akçaoğlu’nun sunumu, iş dünyası ve akademi temsilcilerinden büyük ilgi gördü. Etkinlik, soru-cevap bölümünün ardından sunulan teşekkür plaketi ile noktalandı.