Kocaeli’nin Gebze ilçesinde önceki gün sabah saatlerinde 7 katlı Arslan Apartmanı çöktü. Zemin katında asma katlı bir eczane bulunan ve diğer katlarında dubleks dairelerin yer aldığı binanın enkazında 5 kişiden 1’i sağ kurtarılırken, 4 kişi hayatını kaybetti. Olayın ardından uzmanlar, çok katlı yapıların güvenliği ve riskli binalar konusundaki değerlendirmelerini paylaştı.
Yapının yıkılma şekli ve yapısal sorunlar
İzmir Ekonomi Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve İnşaat Mühendisi Şeref Alpago, binanın kırılarak öne doğru devrilmesinin düzensiz kat yapısına işaret ettiğini söyledi. Alpago, “Zemin katta eczane, üzerinde kısa bir kat, ardından birkaç kat ve çatı katı var. Büyük ihtimalle kaçak bölümler mevcut. Üzerine eklenen kat binanın ağırlığını artırarak yapısal olarak zorlamış” ifadelerini kullandı.
Alpago, kolon-kiriş birleşimlerinin çok katlı yapılarda kritik önem taşıdığını belirterek, yıkımın kesin nedeninin teknik incelemeler sonrası ortaya çıkacağını aktardı. “Görüntülerde kolon ve kiriş birleşimlerinde sıklaştırma ve kenetlenme noktalarında hatalar fark ettim. Bu tek başına yıkıma sebep olmasa da, yapının genel yapısal kültürünü gösteriyor” dedi.
Bina bütünlüğü ve zemin ilişkisi
Gebze’deki binanın bütünlüğü bozulmadan devrildiğini ifade eden Alpago, yapısal bozukluklar ve malzeme eksikliklerinin, küçük depremler veya vibrasyonlar ile birleştiğinde yıkıma yol açabileceğini belirtti. Metro çalışmaları nedeniyle oluşan vibrasyonların tek başına yıkıma sebep olamayacağını vurgulayan Alpago, olası kolon kesme ve zemin problemlerinin de araştırılacağını söyledi.
“Bina, Hatay’daki Rönesans yapısının çöküşüne benzer şekilde devrilmiş. Bu durum, zemin-bina ilişkisinin yeterince iyi planlanmadığını gösteriyor” dedi.
Binanın yapım ahlakı ve yaşı
Alpago, binanın yaşı kadar yapım kalitesinin de kritik olduğunu belirterek, “100 yıllık sağlam yapılar mevcutken, son yönetmeliğe göre inşa edilen bazı binalar yıkılıyor. Önemli olan, yapım ahlakı ve eklenen katların uygunluğu” diye konuştu. Binanın altındaki ticarethaneler ve sonradan eklenen katların risk yaratabileceğini vurguladı.
Cephe kaplamalarından gelen uyarılar
Binaya ait fotoğrafları incelediğini aktaran Alpago, eczane cephesindeki alüminyum kaplamalarda oturma ve deformasyonlar görüldüğünü belirtti. Bu işaretlerin dikkate alınması durumunda binanın tahliye edilebileceğini kaydetti.
İleri performans analizi ve güçlendirme önerileri
Alpago, zemin kat ticarethane ve üst kat eklemeleri gibi durumlarda detaylı inceleme ve gerekirse ileri performans analizi yapılması gerektiğini söyledi. Beton kalitesi ve donatı sıklığı konusunda uyarıda bulunarak, “Karot örneği düşük sınıf beton veya paslı donatılar gösteriyorsa, binayı boşaltmak gerekir. Sonrasında güçlendirme veya kontrollü yıkım planlanmalı” dedi.
Basit kontrollerle yapı hareketliliği anlaşılabilir
Hatay depremi sonrası adli incelemelerde bulunduğunu belirten Alpago, müteahhitlerin kendi binalarına güven duymalarının risk oluşturduğunu vurguladı. “Bir çatlağın üzerine ince cam yapıştırıp, cam kırılıyorsa yapı hareketli demektir. Bu basit kontrol herkes tarafından yapılabilir” ifadelerini kullandı.