Son Mühür/ Osman Günden - Ege Üniversitesi (EÜ) Eczacılık Fakültesi’nde “Cumhuriyet ve Atatürk Günleri” etkinlikleri kapsamında “Sağlığın Yüzyılı: Cumhuriyet Döneminde Türkiye’de Sağlık Politikaları ve Sağlık Örgütlenmesinin Kısa Tarihçesi” başlıklı konferans düzenlendi.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Eserkonuşmacı olarak katıldı. Etkinliğe Eczacılık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hande Gürer Orhan, akademisyenler ve öğrenciler yoğun ilgi gösterdi.
“Cumhuriyet kazanımlarını değerlendirmek değerli”
Konferansın açılışında konuşan Prof. Dr. Hande Gürer Orhan, Cumhuriyet’in sağlık kazanımlarının bilimsel bakışla ele alınmasının önemine dikkat çekti: “Her dönemin artılarını ve eksilerini objektif şekilde değerlendirmek çok kıymetlidir. Tarihten ders aldığımız sürece geleceğe daha sağlam adım atarız. Bugün paylaşılan bilgiler, Cumhuriyet’in sağlıkta oluşturduğu güçlü temeli gözler önüne serdi.”
Refik Saydam döneminde koruyucu hekimlik modeli
Sağlık tarihini dört dönemde değerlendiren Prof. Dr. Erhan Eser, ilk dönemin temelinin Refik Saydam tarafından atıldığını belirtti. “Cumhuriyetin ilk yıllarında salgınlar, anne ölümleri ve kırsal sağlık sorunları hakimdi. Buna rağmen Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı hızla kuruldu. Refik Saydam, tedavi hizmetlerini belediyelere devrederek tüm gücünü koruyucu sağlık hizmetlerine verdi. Köy köy dolaşan sağlık memurları bu dönemin en büyük kahramanlarıydı.”
Behçet Uz ile kurumsallaşma
İkinci dönemi Behçet Uz’un şekillendirdiğini belirten Eser, dönemin önemli reformlarını şöyle aktardı: “Umum Hıfzıssıhha Kanunu çıkarıldı, Hıfzıssıhha Enstitüsü kuruldu. Her kırk köye bir sağlık merkezi hedefi kondu, tıp eğitiminde genişleme başladı. Verem ile mücadele için Verem Savaşı Kanunu çıkarıldı ve sosyal güvence sisteminin temelleri atıldı.”
Nusret Fişek ve sosyalleştirme adımı
Üçüncü dönemde Nusret Fişek’in modern sağlık modelini ortaya koyduğunu belirten Eser, “Sosyalleştirme Yasası ile koruyucu ve tedavi edici hizmetler tek çatı altında toplandı. Sağlık evleri ve sağlık ocakları modeli bebek ölüm hızını dramatik biçimde düşürdü” dedi.
Günümüz politikaları ve değerlendirmeler
Son dönemi Recep Akdağ dönemi olarak tanımlayan Eser, performans sistemi, sözleşmeli personel uygulamaları ve Genel Sağlık Sigortası yapısının etkilerine değindi. “Aile hekimliği modeli ile hizmetler ayrıldı; kişiye yönelik hizmetler ile toplumsal sağlığın yönetimi farklı bir yapıya kavuştu” ifadelerini kullandı.