Son Mühür / Erkan Doğan - İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın kentin daha fazla yağış alması için önerdiği ‘bulut tohumlama’ uygulaması yeni bir tartışma başlattı. Uzmanlar, İzmir’deki yaşayan insanların sağlığına ve çevreye olumsuz etkileri olabileceği uyarısında bulundu.
Türkiye kuraklık açısından riskli ülkeler arasına girerken, İzmir’in ana içme suyu kaynaklarından Tahtalı Barajı’nın suyu yüzde 1 seviyelerine düştü. İZSU Genel Müdürlüğü yeni su kuyuları açarak yeni içme suyu alanları yaratmaya çalışırken, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından denizden içme suyu elde edilmesi ve yağış miktarını artıracak ‘Bulut tohumlama’ üzerine de çalışmalar yürütülüyor.İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay geçtiğimiz günlerde yağış miktarını artırmak amacıyla ‘Bulut tohumlama’ uygulaması üzerinde durduklarını, bakanlığa bu konuda başvuruda bulunduklarını belirterek, “Buna tohumlama diyorlar, şehrin üzerine gelmiş bulutlarla yapılıyor. Yoğunlaşmasını sağlayan bir yöntem var, yağmuru yüzde 25 artırdığı söyleniyor ama Türkiye’de resmi uygulama yok. Bakanlığa başvurduk, sorumluluğu alın ve yapın dediler. Araştırıyoruz, Türkiye’de yapan firma yok, yurtdışında bulduğumuz zaman bunu da yapacağız” diye konuştu.
“Bulut Tohumlama, kullanılan kimyasallar nedeniyle insan sağlığına, çevreye, ekosisteme zarar verebilir”
Ancak bilim camiası, ‘Bulut Tohumlama’ çalışmalarına temkinli yaklaşıyor. Son Mühür’e konuşan Adli Bilimciler Derneği Başkanı Prof. Dr. Hamit Hancı, “Kullanılan kimyasallar ve hava olaylarının değiştirilmesi kaynaklı meteorolojik değişiklikler insan sağlığına, çevreye ve ekosisteme zarar verebilir” uyarısında bulundu. Bulut Tohumlama işleminin bilimsel adıyla ‘hava modifikasyonu’ olduğunu kaydeden Prof.Dr. Hancı, “Hava modifikasyonu en basit tarifi ile fiziksel veya kimyasal araçlar kullanılarak; kar/yağmur yağışlarını artırma, azaltma veya bunların yerini değiştirme, dolu/yıldırımları azaltma/önleme veya bulutları/sisi dağıtmak maksadıyla” istemli olarak” dünyayı saran atmosferin bileşiminde veya dinamiklerinde değişiklik yaratmaya yönelik her tür faaliyetlerdir. Hava modifikasyonunda bulut tohumlama bir yapay yağış tekniği olarak kullanılmaktadır. Bulut yoğunlaştırıcı/buz çekirdekleri oluşturan maddelerin (gümüş iyodür ,amonyum nitrat, kadmiyum iyodür, kuru buz/katı CO2 ve diğer bildiğimiz/bilmediğimiz higroskopik materyaller) bulutun tepesinden ya da tabanından bulutun içine iletilmesi yoluyla yağış için havanın manipüle edilmesidir. Ülkemizde barajlarda su seviyelerinin azalması neticesinde ilk yağmur bombası uygulaması 1990 yılında İstanbul’da İSKİ tarafından yapılmış, daha sonra değişik tarihlerde birkaç kez farklı şehirlerde uygulanmıştır. Bu teknik her ne kadar doğal bulutlardan düşen kar/yağmur yağış miktarını artırmak için kullanılsa da uzmanlarca da belirtildiği gibi; ters etki yaratabilir; aşırı yağışa veya yağış azalmasına, yoğun dolu yağışına yol açabilir. Kullanılan kimyasallar ve hava olaylarının değiştirilmesi kaynaklı meteorolojik değişiklikler insan sağlığına, çevreye ve ekosisteme zarar verebilir” dedi.