Ticaret Bakanlığı, insan ve kamu sağlığını koruma hedefiyle e-ticaret yoluyla ülkeye giren bazı ürün gruplarına yönelik kritik bir düzenlemeyi hayata geçirdi. İlgili genel müdürlüklerce yürütülen denetimler ve laboratuvar analizleri sonucunda yüksek risk taşıdığı belirlenen ayakkabı, oyuncak ve saraciye ürünlerinin posta veya hızlı kargo taşımacılığıyla "basitleştirilmiş gümrük beyannamesi" kapsamında ülkeye girişi 20 Ekim’de yayımlanan genelgeyle kısıtlandı. Bu stratejik adımın temel amacı, tüketicilerin güvensiz ve teknik düzenlemelere uymayan ürünlere ulaşmasını engellemek ve kurallara riayet eden yerel firmalara yönelik haksız rekabet koşullarını ortadan kaldırmak olarak açıklandı. Piyasaya arz edilecek her ürünün, yasal teknik düzenlemelere uygun üretilmesi, belgelendirilmesi ve uygunluk işareti taşıması gerektiği bir kez daha vurgulandı.
Laboratuvar testleri büyük uygunsuzlukları ortaya çıkardı
Yasak kapsamına alınan bu üç ürün grubunda yapılan kapsamlı incelemeler ve laboratuvar analizleri, ciddi fiziksel ve kimyasal riskler taşıyan uygunsuzlukları gösterdi. Oyuncaklarda küçük parçalar nedeniyle boğulma riski, keskin kenarlar ve fiziksel dayanımın yetersizliği gibi tehlikeler tespit edildi. Ayrıca elektrikli oyuncaklarda pil yuvası kapaklarının güvensiz tasarımı ve vida eksikliği gibi basit ancak hayati güvenlik açıkları saptandı. Ayakkabı ürünlerinde de durum benzerdi; özellikle bazı kadın sandaletlerinde kurşun oranının yasal limitin tam 50 katına ulaştığı belirlendi. Çanta, cüzdan gibi saraciye ürünlerinde ise uygunsuzluk oranı %75 gibi yüksek bir seviyede çıktı ve kimyasal analizlerde kurşun ile kadmiyum miktarlarının kabul edilebilir sınırları aştığı tespit edildi. Bu sonuçlar, acil önlem alma zorunluluğunu doğurdu.
Tüketicilere üç farklı seçenek sunuluyor: İade, beyan veya terk
Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte, kısıtlanan ürünleri e-ticaret platformlarından sipariş eden ancak ürünleri genelgenin yayımlandığı tarihten sonra Türkiye gümrük bölgesine giren alıcılar için üç farklı hak tanımlandı. Tüketiciler, ürünü "normal usulde (detaylı) gümrük beyanı" yaparak serbest dolaşıma sokabilecek veya alışveriş yaptıkları platform ya da satıcıyla iletişime geçerek ürünü "gümrüğe iade" talebinde bulunabilecek. Üçüncü seçenek ise eşyayı "gümrüğe terk etme" hakkını kullanmak olacak. Bakanlık, genelgeden önce yüklemesi yapılan veya gümrük bölgesine giren ürünlerin basitleştirilmiş beyanla girişine izin verileceğini belirtti. Önemli bir not olarak, ülkeye girişi kısıtlanan ürünleri sipariş eden tüketicilere herhangi bir cezai yaptırım uygulanmayacağı açıklandı. Eşyanın Gümrük Kanunu’nda belirtilen sürede serbest dolaşıma girmemesi durumunda ise tasfiye süreci başlatılacak.
E-Ticaret platformlarına güvenlik sorumluluğu
Yeni düzenlemeler kapsamında e-ticaret platformları "aracı hizmet sağlayıcı" olarak tanımlandı ve onlara önemli sorumluluklar yüklendi. Platformların, sattıkları ürünlerin güvenliğine ilişkin bilgileri sistemlerinde bulundurmaları, satış ilanlarının arayüzlerini gerekli bilgilerin sunulabileceği şekilde düzenlemeleri gerekiyor. Ayrıca, herhangi bir uygunsuzluk tespitinde yetkili kuruluşlarla iş birliği yaparak ilgili içerikleri 24 saat içinde yayından kaldırmaları zorunlu kılındı. Bu yükümlülüklere uymayan platformlara idari yaptırımlar uygulanacağı belirtilerek, tüketici güvenliği adına e-ticaret ekosisteminde denetimlerin artırıldığı net bir şekilde gösterildi.