Resmi açıklamalar ve uzman görüşleri incelendiğinde, Türkiye topraklarında doğrudan ABD egemenliğine ait bağımsız bir askeri üs bulunmadığı anlaşılıyor. Söz konusu tesisler, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kontrolünde ya da doğrudan NATO komuta yapısı altında faaliyet gösteriyor. ABD personeli ise ikili anlaşmalar ve NATO çerçevesinde bu tesislerde görev üstleniyor.
Türkiye'deki ABD üsleri hangi illerde?
Kamuoyunda "ABD üssü" olarak bilinen üç önemli merkez öne çıkıyor. Bu noktalar farklı görev tanımlarına ve hukuki statülere sahip olmakla birlikte, Türkiye'nin NATO müttefikleriyle savunma iş birliğinin somut göstergeleri olarak değerlendiriliyor.
İncirlik Hava Üssü – Adana: 1951'de inşaatına başlanan ve 1954'te tamamlanan bu tesis, mülkiyet olarak Türk Silahlı Kuvvetleri'ne ait. Adana şehir merkezinin yaklaşık 10 kilometre doğusunda konumlanan üs, 2024 itibarıyla "10. Ana Jet Üs Komutanlığı" adını aldı. ABD Hava Kuvvetleri'nin bölgedeki tek operasyonel hava üssü olma özelliğini taşıyan İncirlik, yaklaşık 2.500 Amerikalı askeri personele ev sahipliği yapıyor. Hava harekâtı, lojistik destek ve gözetleme faaliyetleri açısından kritik bir merkez konumunda.
Kürecik Radar Üssü – Malatya: Malatya'nın Akçadağ ilçesi yakınlarında yer alan bu tesis, 2012'de NATO Füze Savunma Sistemi kapsamında faaliyete geçirildi. Görevi, olası balistik füze tehditlerini erkenden tespit ederek NATO müttefiklerini uyarmak. ABD Kara Kuvvetleri'ne bağlı teknik personel, üssün işletim süreçlerinde etkin rol üstleniyor. Tesis, saldırı değil savunma ve gözetleme odaklı bir yapıya sahip.
İzmir NATO Kara Kuvvetleri Komutanlığı (LANDCOM): İzmir'de konuşlu bu merkez, NATO'nun kara harekâtlarını koordine eden çok uluslu bir komuta yapısı olarak işlev görüyor. Doğrudan bir muharip üs niteliği taşımayan LANDCOM'da, Türkiye dahil pek çok NATO ülkesinden subay ve personel görev yapıyor; ABD'li askerler de bu yapının içinde yer alıyor.
Kapatılan üsler ve nükleer silah iddiaları
Diyarbakır'daki Pirinçlik Hava Üssü, Soğuk Savaş döneminde aktif şekilde kullanıldıktan sonra zamanla işlevini yitirdi ve kapatıldı. Bu örnek, Türkiye'deki ABD askeri varlığının dönemin koşullarına göre şekillendiğini ortaya koyuyor.
Tartışmalı bir diğer konu ise nükleer silah iddiaları. Bazı kaynaklara göre İncirlik'te NATO kapsamında nükleer bombaların depolandığı öne sürülüyor; ancak bu bilgiler resmi makamlar tarafından ne doğrulandı ne de kesin biçimde reddedildi. Dezenformasyonla Mücadele Merkezi ise Türkiye'de yabancı bir devlete ait bağımsız askeri üs bulunmadığını ve hiçbir üssün hedef alınmadığını kamuoyuna duyurdu.