Bahçede verimli ve kaliteli meyve hasadı elde etmek isteyenler için yaz ayları yalnızca sulama ve bakım dönemi değil, aynı zamanda doğru budama zamanı olarak öne çıkıyor. Yaz ortasında yapılan kontrollü budama, ağacın enerjisini gereksiz sürgünler yerine meyve oluşumuna yönlendiriyor. Özellikle şeftali, kiraz, kayısı, erik, elma, armut ve incir gibi türlerde uygulanan yaz budaması hem meyve kalitesini artırıyor hem de hastalık riskini azaltıyor. Üstelik sıcak ve kuru hava, budama yaralarının daha hızlı kapanmasına yardımcı oluyor.
Yaz budaması neden meyve kalitesini artırıyor?
Kış budaması yeni sürgün gelişimini teşvik ederken yaz budaması bunun tam tersine ağacın aşırı büyümesini sınırlandırıyor. Böylece bitkinin enerjisi yaprak ve sürgün yerine doğrudan meyvelere aktarılıyor. Aynı zamanda sık dalların seyreltilmesiyle güneş ışığı ağacın iç kısımlarına kadar ulaşıyor. Bu durum meyvelerin daha iyi renklenmesini, daha yüksek şeker oranına ulaşmasını ve daha homojen olgunlaşmasını sağlıyor.
Yaz budamasının bir diğer avantajı ise hava sirkülasyonunu artırması. Özellikle sık dallı ağaçlarda nemin azalması mantar kaynaklı hastalıkların oluşma riskini düşürüyor. Uzmanlar, budamanın her zaman ölçülü yapılmasını ve ağacın taç yapısının en fazla yüzde 20'sinin alınmasını öneriyor.
Şeftali, elma ve armut ağaçlarında doğru yaz budaması nasıl yapılır?
Şeftali ağaçlarında en uygun dönem hasattan hemen sonrası olarak gösteriliyor. Bu süreçte meyve vermeyen dik "su sürgünleri" temizlenirken, birbirine sürten veya ağacın içine doğru büyüyen dallar da çıkarılıyor. Böylece güneş ışığı doğrudan meyve dallarına ulaşıyor.
Armut ağaçlarında ise hafif yaz budaması meyvenin irileşmesine ve daha tatlı olmasına katkı sağlıyor. Dikey sürgünler ile kökten çıkan filizler temizlenirken ağır budamaların kış sonunda yapılması tavsiye ediliyor.
Olgun elma ağaçlarında yaz budaması, gereksiz sürgün oluşumunu azaltıyor. Ağacın merkezinde yoğunlaşan dalların seyreltilmesi hem hava dolaşımını artırıyor hem de gelecek sezonun çiçek tomurcuklarının gelişimini destekliyor.
Kiraz, kayısı, erik ve incirde budama zamanı büyük fark yaratıyor
Kiraz ağaçları meyve toplandıktan sonra budandığında hem ağacın formu korunuyor hem de yeni sezon için sağlıklı sürgünler gelişiyor. Ölü, kırık ve çapraz büyüyen dalların temizlenmesi yeterli görülüyor.
Kayısı ağaçlarında ise yaz budaması çok daha kritik kabul ediliyor. Çünkü kış aylarında yapılan budamalar mantar hastalıklarına davetiye çıkarabiliyor. Yazın kuru havada yapılan kesimler enfeksiyon riskini önemli ölçüde azaltıyor.
Erik ağaçlarında yalnızca dik büyüyen güçlü sürgünlerin alınması öneriliyor. Ağır budamalar gelecek yılın ürününü olumsuz etkileyebileceği için dikkatli davranılması gerekiyor.
İncir ağaçlarında ise kök bölgesinden çıkan obur sürgünlerin temizlenmesi ve ağacın iç kısmındaki sık dalların hafifçe seyreltilmesi tavsiye ediliyor. Böylece olgunlaşan incirler daha iri, daha tatlı ve daha kaliteli hale geliyor.