İzmir’in Urla ilçesine bağlı Yenice Mahallesi’nde, Mustafa Kemal Paşa Caddesi ile Kapan Camii Sokağı’nın birleşiminde yer alan Hacı Turhan Camii şadırvanı, mimari yapısı ve süsleme özellikleriyle dikkat çekiyor. Caminin eski pazar alanı içerisinde inşa edilmiş olması nedeniyle yapı, Kapan Camii adıyla da anılıyor.
Urla Limanı kubbeye taşındı
3351 ada 1 parselde bulunan ve 17,21 metrekare tapu alanına sahip olan şadırvan, taşınmaz olarak kayıtlı durumda bulunuyor. Yapının kubbesinde Urla Limanı’nı betimleyen tasvirler yer alıyor. Altıgen planlı şadırvan, dıştan kiremit örtülü çatıya sahipken iç mekânda kubbe ile örtülüyor.
Kitabede hayır sahibine dua yer alıyor
Şadırvanın kubbe eteğinin altında ve sütun üstünde yer alan kitabede, Mir Ahmed tarafından yaptırıldığına işaret eden ifadeler bulunuyor. Üç koltuk halinde düzenlenen kitabe, her koltukta iki satırdan oluşan toplam altı satır yazıdan meydana geliyor. Kitabede, hayır sahibine dua edilmesi çağrısı dikkat çekiyor.
1901 tarihli süslemeler dikkat çekiyor
Kitabenin üst bölümünde cami tasviri, alt bölümünde ise çiçek motifleri yer alıyor. Kitabenin yanında kalem işiyle yazılmış “Tarihi 1319 (1901)” ibaresi bulunuyor. Şadırvanda yer alan çizimlerin bu tarihte yapılmış olabileceği belirtiliyor.
Batılılaşma dönemi etkileri duvarlara yansımış
Şadırvanın iç kubbesi, manzara, yapı ve gemi tasvirlerinden oluşan duvar resimleriyle süslenmiş durumda bulunuyor. Duvar resimlerinde masmavi deniz üzerinde yelkenli gemiler, gerçekçi biçimde betimlenmiş ağaçlar ve perspektif uyumsuzluklarıyla öne çıkan konaklar yer alıyor. Gruplar halinde uçan kuşlar, bulutlar ile ışık ve gölge etkileri dikkat çekiyor.
Günümüze ulaşan özgün örnekler arasında yer alıyor
İçbükey yüzey üzerine uygulanan duvar resimleri, renk ve desen özelliklerini koruyarak günümüze ulaşmış özgün eserler arasında gösteriliyor. Yakın zamanda restorasyondan geçirildiği belirtilen cami ve şadırvanın, ibadet ve kullanım işlevini sürdürdüğü bildiriliyor.
Urla’nın dikkat çeken tarihî yapılarından biri
Hacı Turhan Camii şadırvanı, mimari planı, kalem işleri ve duvar resimleriyle Urla’daki dikkat çekici tarihî eserler arasında yer alıyor. Yapı, sanatsal detaylarıyla kayıt altına alınmış özgün örnekler arasında bulunuyor.